ԲԱՑԱՌԻԿ. Հ. Քեշիշյանի տաղանդավոր10 դերասանները. Արշալույս Հարությունյան (ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ)

ԲԱՑԱՌԻԿ. Հ. Քեշիշյանի տաղանդավոր10 դերասանները. Արշալույս Հարությունյան (ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ)

newmag-ի խնդրանքով ռեժիսոր Հրաչ Քեշիշյանը շարունակում է զրուցել երիտասարդ ու խոստումնալից դերասանների հետ:

Բարև Արշո: Միանգամից հարց տամ. հարուստ կենսագրություն ունես: Երիտասարդ լինելով հանդերձ, երբ Վիքիպեդիայում կարդում ես Արշալույս Հարությունյանի մասին, հասկանում ես, որ մոտ 40 դերասանական աշխատանք ես արել: Ինչպե՞ս ստացվեց, երբ սկսվեց: 7 տարեկանո՞ւմ:

Իրականում չգիտեմ: Հաճախ այդ թեմայով մտածել եմ: Պարզապես այս դեպքում ճակատագիր ասվածը քեզ համար բացում է հրաշքի ու առեղծվածի կյանքը, երբ դու չես գիտակցում դրա մասին: Ինձ հետ այդպես է եղել: Փոքր ժամանակ` առաջին դասարանում, Խորեն Աբրահամյանը Լենինականի թատրոնում բեմադրում էր մի ներկայացում, որտեղ երեխաներ էին պետք: Մեր դպրոցը թատրոնի կողքին էր: Այստեղից սկսեց այդ պատմությունը: 7 տարեկանում մուտք գործեցի այդ հրաշք աշխարհ և մինչև հիմա այնտեղ եմ:

Իսկ ինչպե՞ս եղավ. եկան դպրոց, բացեցին դասարանի դուռը…

Այո, ես էլ եմ հիմա այդպես անում, երբ ինձ հիմա երեխաներ են պետք, նախ՝ խոսում եմ դպրոցի տնօրենի հետ: Երևի այն ժամանակ էլ ուսուցիչներն են առաջարկել: Շատ էինք, 27 հոգի գնացին, բայց հիմա մենակ ես եմ մնացել թատրոնում:

Հավատո՞ւմ ես ճակատագրին, որ կարող է այդ օրը դասի գնացած չլինեիր ու չհայտնվեիր ներկայացման մեջ, ու…

Սարսափով մտածում եմ դրա մասին: Հետո երբ նոր էի գնացել թատրոն, լաց եմ եղել, վախեցել եմ այդ մթնոլորտից, Խորեն Աբրահամյանից:

kensagrutyun (1)

Ինչպիսի՞ն էր Խորեն Աբրահամյանը:

Ես իմ օրագիրն ունեմ, որտեղ գրում եմ կյանքիցս դրվագներ: Այն դպրոցական ժամանակից եմ լրացնում, երբ չես գիտակցում, թե ում կողքին ես, ովքեր են քեզ շրջապատում, ինչ մարդիկ են քո կողքին:

7 տարեկանում ինչպե՞ս էիր դիմում նրան:

Խորեն Բաբկենիչ էի ասում: Դե սկզբից, առաջին էտապում չէի դիմում, պարզապես լացում էի, հենց վրաս էր նայում: Իմ առաջին դերս լաց լինելն էր, ինքն այնպես արեց, որ ես լացեմ: Փորձերի ժամանակ ես իրոք լացում էի, որովհետև մթնոլորտից վախենում էի: Հետո ինձ համար ինքը շատ բարի պապիկ էր: Հետո նոր հասկացա, թե ես ում կողքին եմ, և ճակատագիրն ինձ ում մոտ է բերել: Ես ինձ երջանիկ մարդ եմ համարում, որովհետև սկսած այդ օրվանից պարզապես իմ բախտը միշտ բերել է, միշտ շրջապատված եմ եղել տաղանդավոր ու շատ լավ մարդկանցով:

Խորեն Աբրահամյան, հետո Էդմոնդ Քյոսայան պատմիր, խնդրում եմ: Սա այն եզակի դեպքերից է, երբ մենք հանդիպում ենք հանճարեղ մարդկանց, բայց դա մի փոքր երկար է տևում: Քո պարագայում դա շատ ավելի կարճ ժամանակահատվածում է տեղի ունեցել:

Այո, փաստորեն, այդպես է եղել: Ես իմ հասակակիցների նման դպրոց չեմ գնացել: Այդ տարիքից սկսած փառատոններ, հյուրախաղեր, նախկին ԽՍՀՄ բոլոր հանրապետություններում, այդ ծափահարությունների հորձանուտի մեջ: Հիմա, երբ անդրադարձ եմ անում, հասկանում եմ, թե իմ ծնողներն ինչքան երջանիկ են եղել: Եթե ոչինչ արած էլ չլինեի, միայն այն բերկրանքը, որ պարգևել եմ իմ ծնողներին, արդեն շատ մեծ բան էր: Ստացվեց այնպես, որ ես կայի բոլոր ներկայացումներում, դերեր էի ստանում մեկը մյուսի հետևից: Անկախ նրանից, թե դրա անհրաժեշտությունը կար, թե ոչ, Խորեն Բաբկենիչը հորինում էր դրանք: Ստացվում էր այնպես, որ ամեն անգամ շատ հետաքրքիր ու կարևոր անելիք ունեի: Սկսեցի այդ մթնոլորտում ձևավորվել ու մեծանալ: Դրանից դպրոցում թե՛ դասընկերների, թե՛ ուսուցիչների վերաբերմունքն էր փոխվում:

Բայց սովորե՞լ ես:

Ոչ թե սովորող եմ եղել, այլ ընդունակ: Քիչ ժամանակ է պահանջվել բաց թողած դասերը լրացնելու համար:

arshaluys

Ուզում եմ ավելի շատ խոսես այլ դպրոցից: Դու-ով եմ խոսում, որ դու էլ այդպես խոսես: Կյանքի դպրոցը քեզ բերեց Խորեն Աբրահամյանի մոտ: Դու ո՞ր դպրոցի կրողն ես:

Մանկություն, պատանեկություն… անցումային տարիք, այս շրջանում շատ դեպրեսիաներ եմ ունեցել: Դու սովոր ես որ բոլորը քեզ պիտի սիրեն, ծափահարեն: Բայց հետո գալիս է մի տարիք, երբ պիտի սկսես ապրել ինքնուրույն, երբ վերաբերմունքը սառում է: Այն մարդիկ, ովքեր իմ կողքով անցել են, գալիս է մի տարիք, երբ ողբերգության մեջ են հայտնվում: Արդեն պատանեկության տարիներին մտածում էի դրա մասին: Երբ որ մեծացել էի ու նախկին դերերը չէի կարող խաղալ, Խորիկը Լևոնյան ասաց՝ լավ է, որ բոյովացել ես, եթե չբոյովանայիր, պապիկն այդ դերերն ինձ չեր տա: Հիմա եկել է մի տարիք, երբ ինքը հասակով անցել է բոլորին: Երևի դրա մեջ միստիկ ինչ-որ բան կա: Հասկանում ես, որ մեծացել ես, դու էլ չես խաղալու: Պահի տակ գիտակցում ես, որ ոչ ոքի պետք չես: Մեծ ողբերգություն եմ ապրել այդ տարիքում:

Իսկ կա՞ր այլ զգացողություն, գիտակցություն, որ ամեն ինչ իմ տարիքից արագ ապրեցի: Դա ե՞րբ է առաջանում դերասանի մոտ:

Որպես դերասան իմ գիտակցությունը ձեռք եմ բերել կամերային թատրոնում: Իրականում ես Երնջակյանի դպրոցի կրողն եմ: Մեծամտություն չհնչի, բայց այն քիչ մարդկանցից եմ, որ ամենաշատն եմ հասկանում այդ թատրևոնը, չնայած այդտեղ շատ հզոր դերասաններ են եղել: Թվում է թե իր հրաշքը, իր գաղտնիքները միայն ես գիտեմ: Չնայած պիտի խոստովանեմ, որ սկզբից ես չէի համակերպվում այդ թատրոնի հետ: Շատ պատահական առաջին կուրսում հայտնվեցի այդտեղ: Ես թատերական կենսագրություն ունեի, խաղացել էի Լենինականում, Սունդուկյանում աշխատում էի ու չգիտեի նույնիսկ որ այդպիսի թատրոն կա Երևանում: Երեք տարի խնդիրներ եմ ունեցել, որովհետև չէի հասկանում, թե ոնց կարելի է բեմ բաարձրանալ և քո կերպարի անունը տալու փոխարեն տալ քո անունը: Այսինքն՝ մի գիծ կա, երբ պարզ չի՝ դո՞ւ ես, թե՞ քո կերպարն է:

Եթե փորձենք ներկայացնել Կամերային թատրոնը, ամենայն հավանականությամբ, ինտերակտիվ բառը կսազի: Մի թատրոն, որտեղ հորինվածի հետ հավասարապես իրականը կար: Այդ ամեն ինչի բախումը տեղի էր ունենում շատ փոքր մթնոլորտում:

Այդ տպավորությունը, թե ինտերակտիվ է, դրամատուրգիայի հիմքում արդեն մտածված է, որ այդպես պիտի լինի: «Տիտանիկ Made in Armenia» ներկայացում կա, որտեղ կա Բոցման ու կա ժողովուրդ: Այսինքն՝ հանդիսատեսը բացի զուտ նայող լինելուց, նաև մասնակից է: Իրեն դիմում են, հարցնում ու այդ պատասխանից մյուսների մոտ տպավորություն կլինի, որ ներկայացման ընթացքը փոխվեց: Սա ինտերակտիվի մասին է խոսքը:

Arsha-tesagrutyun

Այո, այո, յուրաքանչյուր իմպրովիզացիա լավ մշակված քայլն է: Այդ պարագայում Լուսինե Երնջակյանը ինչ-որ մի բան փոխեց: Լուսինեի բեմադրություններն ինչքան նման են Արա Երնջակյանի բեմադրություններին, այնքան տարբեր են: Հասկանալի է, որ դպրոցի կրողը լինելով՝ նա չի կարող շատ հեռու գնալ, բայց նաև 180 աստիճան տարբեր ներկայացում է: Իմ կարծիքով, Կամերային թատրոնի բեմում ներկայացման ընկալումը փոխվում է:

Պատճառն այն է, որ Երնջակյանը գրում է: Դա ամեն ռեժիսորին տրված չէ: Տեսակի խնդիր է: Մենք, ցավոք սրտի, այդպես չենք կարողանում մտածել, այդ պատճառով ուզենք, թե չուզենք Լուսինեն պիտի ուրիշ ներկայացում ստանա: Դրանք ուրիշ են, բայց նույն թատրոնի ներկայացումն են:

Ճիշտ ես, ուզում եմ ուրիշ բան հարցնել, եթե Արա Երնջակյանը բեմադրեր նույն այդ ներկայացումը, այն կլինե՞ր ուրիշ:

Կարծում եմ՝ ինքը չէր բեմադրի:

«Հոբելյանական հաճախորդը» ֆիլմ է, որի բեմադրող ռեժիսորը հենց ինքն է՝ Արա Երնջակյանը: Ներկայացումը խաղացել եք:

Այո, մենք սկզբից ներկայացումը խաղացինք, հետո ինքն ուզեց այն ֆիլմ դարձնել: Դա նորից ավանդական դրամատուրգիա չէ: Մարդկանց մտածողության, տեսակի, աշխարհընկալման խնդիր կա: Թվում է, թե կին-տղամարդ փոխհարաբերություններ են, որ կարելի է նմանեցնել Լուսինեի «Ինչ տարբերություն,, թե ում հետ» կամ «Փնտրվում է տղամարդ» ներկայացումների հետ, բայց իրականում ուրիշ է: Ինչքան էլ տարբեր են, բայց նույն թատրոնից են:

Լավ, հիմա դու ավելի շատ դերասա՞ն ես, թե՞ ռեժիսոր:

Ինձ ստուգելու համար այդ հարցը հաճախ եմ ինքս ինձ տալիս: Բնավորությամբ ակտիվ եմ, անհանգիստ, ես չեմ կարող ինձ օբյեկտիվ գնահատել: Բայց ամեն դեպքում, կարծում եմ, ռեժիսոր եմ, որովհետև երևի էներգիաս քիչ է մի դերի, մի կերպարի անունից խոսելու համար:

arshaluys2

Մի քանի տարբերակներ ասեմ: Դու անցել ես դերասանական լավ ուղի, այսպես ասած, լկստված ես, երես առած ես, որովհետև 7 տարեկանից խաղում ես և հասկանում ես, որ ավելի շատ բան կանես կուլիսներից կամ կադրից այն կողմ: Երկրորդը` չես վստահում ռեժիսորներին և ուզում ես անել այն, ինչ անում ես: Եվ երրորդ տարբերակը` սա ևս մեկ աշխատանք է, որը թույլ է տալիս ավելի շատ գումար վաստակել:

Չեմ բացառում ոչ մի տարբերակը: Յուրաքանչյուրից մի բաժին կա: Ամենակարևորն ու ամենաշատը այն է, որ մեր թատրոնը երիտասարդ է, երիտասարդական: Ամեն ժամանակահատված ունենում է իր դերասանական կազմը, որի համար հանդիսատեսը գնում է թատրոն:

Պարզունակ օրինակ բերեմ, երբ նստած ես վարորդի կողքին անկախ քեզնից փորձում ես ուղղորդել վարորդին: Նույնն է, երբ ռեժիսորը հայտնվում է դերասանի դերում կամ հակառակը: Կարծում եմ՝ դու ավելի շատ կինոռեժիսոր ես, որտեղ դերակատարությունն ավելի շատ է, քան բեմում: Բեմն ինչքան անկանխատեսելի է ռեժիսորի համար թե ինչ կանի դերասանը հաջորդ պահին, նույնքան կանխատեսելի է կինոն, երբ մկրատը քո ձեռքում է:

Այո, նույն բանը կարող ես մի քանի անգամ անել ու ստանալ այն, ինչ ուզում ես: Չգիտեմ, թատրոնում էլ եմ հաճույքով լինում:

Հաճա՞խ ես լինում:

Ցավոք սրտի, չէ: Վերջին ներկայացումը «Սքոչ և վիսկին» էր, որն արել եմ 3 տարի առաջ:

Որը շուտով կդառանա ֆիլմ:

Այո, մտածեցինք, որ այն կարող է նաև լավ ֆիլմ լինել և փորձեցինք, չնայած մի քիչ փոխեցինք:

Ինչպե՞ս եք կիսում աշխատանքը 2 ռեժիսորներով:

Մեր կյանքն ու աշխատանքն այնքան միաձուլված են, որ այլևս չենք կարող տարբերել: Դրանք իրար չեն խանգարում:

Իսկ ո՞ւմ ազդեցությունն է ավելի շատ` մտածողություն, ճաշակ…

Լուսինեն այն մարդն է, ում վստահում եմ ամեն ինչում, կախված եմ իրենից: Ինքն էլ այնքան զուսպ է անում, որ ասելու չէ: Դա կարևոր է: Նախ՝ մինչև ինքը ինձ չհամոզի, չի ստիպի: Ինքն ինձ ուղղորդում է, իմ կողքին է իր խորհուրդներով: Այդ իմաստով երևի ավելի շատ ես եմ կախված: Ինքն ավելի քիչ է ինձնից հարցնում: Երբ ինքը փորձ է անում, ու ես ներս եմ մտնում, ինքը ստոպ է տալիս, խոսում, վերջացնում, հետո ասում է՝ գնա, որ ես շարունակեմ փորձս: Այս իմաստով նա երևի պիտի հասնի մի վիճակի ու նոր սկսի պարապել:

arshaluys3

Այ, երբ որ բեմադրում էիք «Ինչ տարբերություն, թե ում հետ» ներկայացումը, ինքը բեմադրում էր, դու խաղում էիր:

Այդ ժամանակ մենք նոր սիրահարված էինք, փոխզիջումներն այնքան շատ էին լինում: Անկեղծ ասեմ, եթե հիմա այնպիսի բան լինի, որ ինքը բեմադրի, ես էլ խաղամ, հակառակը չի լինի, որովհետև ինքը չի խաղում, անկեղծ չգիտեմ՝ ոնց կստացվի: Ես շատ հարցերում չզիջող եմ, ինքն էլ սկզբունքային է: Համ էլ մենք ճաշակներով էլ ենք տարբեր: Ընտանեկան հարաբերությունները չեն խանգարում մասնագիտության մեջ և հակառակը:

Դա ամենամեծ բանն է:

Հանգիստ ուզում եմ անվանել երջանկություն

Հանգիստ ուզում եմ արձանագրել, որ դու այն ռեժիսորներից ես, որ հանգիստ գործ ես անում ոչ միայն թատրոնում, այլ նաև կինոյում, նրանցից ես, որ նկարում ես ոչ միայն այստեղ, այլ նաև դրսում, այն ռեժիսորներից, որ կարողանում է ոչ միայն մտածել, նկարել ու մատուցել, այլ նաև կազմակերպել ու դառնալ նախագծի շարժող ուժ: Եվ նրանցից, որ համեստ են:

Շնորհակալ եմ, ամաչեցի:

Դրա կարիքը չկա, որովհետև երբեմն մոռանում ենք, որ կենսագրությունը չի կերտվում մեկ օրում և դրա մասին պետք է խոսել շատ օբյեկտիվ և իրատեսական:

Շնորհակալություն:

Լուսանկարները՝ Ալբերտ Խաչատրյանի

Գրել կարծիք