ԲԱՑԱՌԻԿ. Վրեժ Քասունին զրուցում է անիմացիոն կինոաշխարհի հայտնիների հետ. Սերժ Ավետիքյան

ԲԱՑԱՌԻԿ. Վրեժ Քասունին զրուցում է անիմացիոն կինոաշխարհի հայտնիների հետ. Սերժ Ավետիքյան

newmag-ի խնդրանքով ռեժիսոր և ՌեԱնիմանիա միջազգային կինոփառատոնի հիմնադիր Վրեժ Քասունին զրուցում է հայտնի ռեժիսորների հետ:

Newmag-ի առաջարկով ես հյուրընկալում եմ Ռեանիմանիա փառատոնի հյուրերին և իմ ընկերներին: Այսօրվա մեր հյուրն է պարոն Սերժ Ավետիքյանը: Բարև, Սերժ:

Բարև, Վրեժ:

Սերժ, ինչո՞ւ անիմացիա: Այսինքն՝ դերասան, ռեժիսոր, մեծ գործեր ունես գեղարվեստական կինոյում և հանկարծ մխրճվում ես անիմացիայի մեջ: Ես 2010-ից հետևում եմ այդ ընթացքին. առաջինից՝ «Շների կղզի» ֆիլմից:

Մոտ 10-15 տարի առաջ թատրոնին զուգահեռ նկարում էի կարճամետրաժ ֆիլմեր, գրել էի մի սցենար`«Կյանքի գիծը», որը մտածում էի նկարել իմ ոճով, բայց նորմալ նկարահանումներով: Անցավ ժամանակ ու զգացի, որ սցենարի դաժանությունը չէր համապատասխանում իմ սցենարին: Ես շատ եմ սիրել հայկական գեղանկարչությունը, երբ փոքր էի, մտածեցի, որ կարելի է օգտագործել գեղանկարչությունը, փոքրիկ շարժումներով: Բայց չէի պատկերացնում, թե ոնց: Սկսեցի փորփրել: Եկա Ռոբերտ Սահակյանցի մոտ, խնդրեցի ինչ-որ բաներ նկարել: Նա արեց, բայց ինչ-որ բան ինձ դուր չէր գալիս, որովհետև մի տեսակ կլիշեյական մոտեցում էր ստացվում: Միտքս եկավ, որ այդ սցենարն ադապտացրել էի մի նովելից, որը բելգիացի մի նկարիչ էր գրել: Մոտեցա նկարիչին, տեսա` ինչ էր նկարում, առաջարկեցի իր հետ աշխատել: Նա երբեք այդպիսի բան չէր արել. նկարել դետալներ, որպեսզի դրանք լինեն շարժումներ: Իրեն ասացի, որ չվախենա. ես էլ չգիտեմ:

kensagrutyun (4)

Շների կղզին 2010-ին էր: Ինձ բախտ վիճակվեց մասնակցել Կաննի փառատոնին և մեծ ուրախությամբ այդ լուրը ստացանք: «Լավագույն կարճամետրաժ ֆիլմ» մրցանակը ստացար: Կարծում եմ, որ այդտեղ մեծ գործոն ունի նաև սցենարը:

Ինձ համար անիմացիոն կինոն ժանր չէ, մնում է շարժապատկեր: Ինձ համար այն պիտի իր մտածելակերպով կատարելագործված լինի, դրամատուրգիայով, սցենարով: Ես կողքից նայում եմ իմ ընկեր ռեժիսորների անիմացիոն ֆիլմերին, որոնք իրենք են նկարում, ինչպես դու, իրենք տաղանդավոր են: Ես չեմ նկարում, ես բեմադրում եմ նկարիչին, ինչպես մուլտիկատորին, ես դրա և մեջն եմ, և դուրսը: Ես բծախնդրորեն գիտեմ դրամատուրգիային և աշխատում եմ՝ մոնտաժն անել ոչ որպես անիմացիա, այլ ֆիլմ:

Լինելով բծախնդիր, իմանալով թե ինչ ես ուզում, հրավիրում ես նկարիչների և պահանջում մինիմալիստական մոտեցում՝ վստահ լինելով, որ սցենարն ուժեղացնելու է այդ պատկերը:

Ամեն սյուժե պետք է լսել և տեսնել, թե մինչև ուր է այն տանելու: Սկզբից ես եմ պահանջում նկարչից, ինձնից, սկզբի մի քանի րոպեից հետո, երբ պատրաստ է առաջին մասը, սկսում եմ լսել, թե ինչ է ինքն ուզում ինձնից: Շատ կարևոր է լսել: Շատ քիչ ենք այն ռեժիսորները, ովքեր չեն նկարում, մի քանի տոկոս: Մի քիչ տարբերվում ենք, որ պահանջը նույնը չէ:

serj2

Ես անիմացիոն արվեստը համարում եմ նորարարական: Ամեն ինչ առաջ է գնում, ու դու պիտի շարժվես համապատասխան: Շատ բարդ ու դժվար է մի տեխնիկայից մյուսին անցնելը: Շատ մեծ աղմուկ ու հաջողություն ունեցավ Փարաջանովի ֆիլմը: Ես՝ որպես դիտող եմ ասում՝ անիմացիայի բաժինները շատ գեղեցիկ էին: Գեղարվեստական ֆիլմի հետ համատեղ կապը հետաքրքիր էր: Ինչպե՞ս կարողացար այդ ոճին հասնել ու նման գեղեցիկ բան մատուցել:

Ես երբեք չէի ուզի նմանակել, տնազ անել: Պետք էր՝ իմը լիներ: Երբ սցենարի վրա աշխատեցի, հասկացա, որ դրանք միայն երևակայական պրոցեսներ են, չգիտես՝ իրականությո՞ւն են, թե՞ մարդու ուղեղի ստեղծածը:

Դրա համար ցանկացա, որ դերասանները մնան նույնը, փոխվի ոճը: Հետո հասկացա, որ Փարաջանովը սիրում էր նաև համր կինոն: Ինչպես՝ ես: Օգտագործեցի դա, ինքը երբ երևակայում է որևէ բան, անիմացիոն հատվածն է սկսում:

Այո, համր ֆիլմում կան ժամանակի և տարածության վերադասավորություն, որն անվանում ենք անիմացիայի հիմունքներ: Ինչպե՞ս հասաք այդ բաժանման մոդուլին: Գիտենք, որ կինոյի պարագայում կա 24, 25 կադր: Պիքսելի ժամանակ նկարում ենք, կտրատում ու վերամոնտաժում ենք: Ժամանակի զգացողությունը տեղավորում ենք մեր տարածության մեջ:

Հենց այդ լուծումն էլ արեցի: Մենք խաղում էինք նորմալ, բայց նկարում էինք վայրկյանում 100 կադր, որ հետո արագացնեի պրոցեսը: 100-ի վրա ունեի տարածություն, կարող էի արագացնել, կամ դանդաղեցնել:

Համրում կտրված կադրերը կտրուկ են, քո ֆիլմում նուրբ են:

Այն ժամանակ 18 կադր էր, տեխնոլոգիան հիմա ավելի ճկուն է: Տեխնոլոգիան պետք է լինի գործիքը և դու պիտի զգաս ու կիրառես: Սա է ինձ հետաքրքրում անիմացիոն ֆիլմում, որտեղ կարող ես կիրառել դրանք:

tesagrutyun (2)

Այս ամենի մեջ լինում են ռեժիսորներ, ովքեր անիմատոր չեն, բայց հրավիրվում ու նորարարական ֆիլմ են նկարում:

Ամեն տեղ է այդպես: Միամիտ ձևով առաջարկում ես ու ստացվում է: Այդ նորարարությունը կարող է գալ քո համարձակությունից: Դու մտնում ես մի ոլորտ, որին չես տիրապետում, ու սկսում ես փորձել:

«Շների կղզուց» անցում նոր ֆիլմին, որը լինելու է հաջորդ տարի: Այն նվիրված է ցեղասպանությանը: Մի քանի կադր տեսել եմ ու խոստովանում եմ, որ հիացել եմ: Գիտեմ, որ հետագայում շատ բաներ կփոխես, բայց ի՞նչ ես երազում այդ ֆիլմում անել:

Սցենարը թրիլեր է: Փախստական հարցեր են, անուն փոխելու խնդիրներ: Մտածում էի, որ պետք է պահպանեմ արխիվային նյութերը: Դերասաններին գտա, բայց հասկացա, որ դա սահմանափակում է ինձ, ես դադար տվեցի ու հետո նորից խնդրեցի ուսումնասիրել կերպարը: Հիմա շուրջ 20 րոպե նկարել ենք, հետո, իհարկ,ե որոշ բաներ ավելացվելու են, փոփոխվելու: Գործը առաջ է գնում: Սյուժեն բարդ է այն իմաստով, որ ցեղասպանության հետևանքների մասին է: Դրանց մեջ կան վայրենի և դաժան դրվագներ, որոնք անիմացիայի ժանրում կարող են ոչ ճակատային ձևով մատուցվել:

serj

Ես վերնագրից սկսած հիացել եմ: Ինչպե՞ս ընտրվեց սցենարը:

Մի բան ասեմ, որ կարևոր է: Սցենարի աշխատանքը Ֆրանսիայում շատ բծախնդիր է: Տարի կամ 2 տարի է տևում: Առանց դրա գումար չես ստանա: Կարևոր է, թե ինչպես է գրված գործողությունը, այն ողնաշարն է: Իհարկե, մի սցենարը չի կարող վերջնական լինել, բայց այն պիտի լինի հզոր: Խնդիրը հայի և թուրքի հարցը չէ, նաև բոքսի խնդիրը կա: Ստամբուլով հասկացա, որ այն երկիր է, որտեղ հայեր, հրեաներ, հույներ կան, դա միայն նրանցը չէ: Մեր պապերը նրան մեր Պոլիս էին անվանում:

Այս փաստավավերագրական ոճը 2007-ից առաջ եկավ անիմացիա: Ինչպե՞ս գտար այս պատմությունը: Պատմությունը փշաքաղվելիք է: Գիտես, որ պատմությունն իրական է:

Հյուգո Պրակը ներկա է եղել թուրքի և հայի բռնցքամարտի վեճին, ինքն է գրել: Ես կարդացի ու տեսա, որ մի կանադացի գրող պիես է գրել` «4-րդ ռաունդը»: Տեսա, որ ինքը վերցրել է այդ պատմությունն ու ներկայացրել թատրոն: Իրեն մոտեցա, հարցրի ու վերցրեցի Ուգոյի պատմությունը, սկսեցի աշխատել:

Սերժ, բարի երթ եմ մաղթում: Ես՝ որպես փառատոնի տնօրեն, ցանկանում եմ, որ հաջորդ տարի փառատոնում ունենանք փակ դիտում: Իմ ցանկությունն է, որ մի օր մի ծրագիր ամբողջովին անենք Երևանում:

Մի անգամ Ռեանիմանիայում եղել եմ ժյուրի, սա 2-րդն է: Մաղթում եմ, որ այն շարունակական լինի: Այն կարևոր փառատոն է:

Լուսանկարները՝ Բազե Ավետիսի

Գրել կարծիք