Հովհաննես Իգիթյան. «Մենք անկախություն տեսած ազգ ենք»

ԵԽԽՎ-ում Հայաստանի պատվիրակության նախկին ղեկավար, միջազգային փորձագետ Հովհաննես Իգիթյանը, երբ մտավ «Դը քլաբ», որտեղ պայմանավորվել էինք ու Արտակի հետ նստած սպասում էինք, մի պահ ինձ հիշեցրեց Ջորջ Քլունիին: Մի տարբերությամբ միայն. Քլունին երբեք չի եղել ՀՀՇ վարչության անդամ: Իգիթյանը վաղուց է հեռացել ակտիվ քաղաքականությունից, ինչի համար ափսոսում են նրա համակիրները, որոնք համոզված են, որ միջկուսակցական պայքարում, իշխանության վերին էշելոններում և ընդդիմության հարթակներում պետք է լինեն նրա պես ինտելեկտուալ, կիրթ և քաղաքակիրթ անհատականություններ:
Գնել Նալբանդյան - ԽՍՀՄ փլուզումից հետո, երբ մենք անկախացանք, ՀՀ որևէ նախագահ չի ասել, թե մենք ուր ենք գնում: Ոչ էլ որևէ վարչապետ է այդ մասին խոսել: Ոչ ոք չի ասել, որ մենք, ասենք, Սովետական միությունից գնում ենք դեպի Եվրոպական Միություն: Բոլորը գիտեին, որ անցումային փուլում ենք, բայց ե՞րբ և ո՞ւր ենք հասնելու. այդ մասին որևէ ղեկավար պաշտոնապես չի խոսել: Դուք ի՞նչ եք մտածում այդ մասին:
Հովհաննես Իգիթյան - Ուր ենք գնում: Սա ես համարում եմ կարևոր ռազմավարական հարց, բայց ոչ հիմնական: Անկախություն ունեն 200-ից ավելի երկրներ, և ամեն մեկն ինչ-որ տեղ է գնում: Բայց անկախության հիմնական նպատակը ճանապարհը չէ, որով գնում ես: Առաջինը հոգեբանությունն է. ժողովուրդը հասկանում է` դա ինչ է, և ցանկանում է դա ունենալ: Այս տեսակետից եկեք վերհիշենք, թե ինչ է տեղի ունեցել 25 տարի առաջ և դրանից 2-3 տարի առաջ (որովհետև ես համարում եմ, որ անկախության գագաթնակետը 88 թվականն էր, չնայած հայ ազգը միշտ էլ ձգտել է անկախության): Մենք այն ազգն ենք, որը տեսել է անկախություն:
Գ. Ն. - Նկատի ունեք 1-ին հանրապետությո՞ւնը:
Իգիթյան - Առաջին հանրապետությունը: Նկատի ունեմ անկախ լինելը նույնիսկ ուրիշի լծի տակ: Սա կարևորությամբ համար մեկ հարցն է: Այսինքն՝ ժողովուրդը գիտեր՝ դա ինչ է, և ուզում էր: Շատերը ասում են, թե անկախությունը վերևից իջավ, երբ Սովետական միությունը փլուզվեց:
Գ. Ն. - Դուք համաձայն չե՞ք այդ մտքի հետ:
Իգիթյան - Դա կարող են ասել որոշ երկրներ, որոնք չհասկացան, թե ինչ տեղի ունեցավ, որոնք չեն պայքարել այդ բանի համար և նույնիսկ չգիտեին՝ այդ անկախության հետ ինչ է պետք անել: Եվ այդ անկախությունն այնպես օգտագործեցին, որ ստացվեց միջին դարերի ֆեոդալական սուլթանության նման մի մոդել: Այդպիսի պետություններում անկախության իմաստը սովորաբար թելադրում է այսպես ասած առաջնորդը: Ինքն է որոշում, թե իր ժողովուրդը ինչքան է հասունացել, ինչքան անկախ պետք է լինի այս կամ այն հարցում՝ տնտեսական, սոցիալական կամ արտաքին քաղաքական: Մեզ մոտ հակառակն էր: Հասարակությունը շատ ավելի պահանջատեր էր:
Պարույր Հայրիկյան. Անկախություն` հայ-թուրքա-ռուսական պատերազմի միջով

Աշոտ Մանուչարյան. Սպանվածները հաճախ լինում են ավելի պերճախոս, քան ողջերը

Վ. Մանուկյան. «Ես, Ռ. Քոչարյանը, Վ. Սարգսյանը պետք է պահանջեինք Տեր-Պետրոսյանի հրաժարականը»

---

Գ. Ն. - Բայց մենք կարծես թե և՛ իրավական պետություն ենք ուզում, և՛ սատարում ենք ՊՊԾ գնդի գրավումն ու բանագնացների, բժիշկների պատանդառությունը: Մի՞թե սա տրամաբանական իրավագիտակցություն է: Չէ՞ որ այս երկու երևույթները հակասում են միմյանց:
Իգիթյան - Շատ հաճախ ամերիկյան կինոներում է լինում, որ բանկը թալանած բանդիտն ավելի դրական կերպար է լինում, քան այն քննիչը կամ ոստիկանը, որը փորձում է բռնել նրան: Դա գալիս է այն պայմաններից, որոնք նրանք ստեղծում են, երբ փորձում են բռնել: Ինձ թվում է, որ այս ամբողջ դժգոհությունը իշխանությունների հանդեպ, իշխանություններին չհավատալը, գրեթե բոլոր իշխանավորների անօրինական վարքը տեսնելը, կոռուպցիան… Այս ամենը բերեցին նրան, որ հասարակությունն ավելի դրական է համարում «Սասնա ծռերի տղաների» արարքը, քան թե գործողությունները ոստիկանների, որոնք պետք է պաշտպանեին կարգ ու կանոնը: Այդպիսի բան չէր լինի նորմալ երկրներում, որտեղ գործում է օրենքը, որտեղ մարդիկ ունեն այն, ինչ պետք է իրենց համար ստեղծի պետությունը:       
newmag #70