Մենդելեևի քրմուհիները. Քիմիայի ուսուցչուհիները չեն հանձնվում (Ֆոտոշարք)

Մենդելեևի քրմուհիները. Քիմիայի ուսուցչուհիները չեն հանձնվում (Ֆոտոշարք)

Նրանք էլ են քիմիայի ուսուցիչ ունեցել, նրանք էլ «քիմիական» հիշողություններ ունեն, նրանք էլ ժպտալ գիտեն: Կեղծ  քիմիկոսներից  մինչև  Նոբելյան  մրցանակ, O2-ի և CO2-ի դատավարություն, քիմիայի րաբունիները newmag-ին պատմել են գիտության մոգության մասին:

Անազնիվը ազնիվ չի դառնա. ալքիմիկոսները այդպես էլ ոսկի չստացան, մարդկանց ագահության մոլուցքը չփարատվեց, բայց հիմք դրվեց քիմիա գիտությանը: Մարդու օրգանիզմում Մենդելեևի աղ յուսակի բոլոր քիմիական տարրերը կան, քիմիան ամենուր է, մեզ հետ` կյանքի բոլոր բնագավառներում: Կալիումն այրել ջրի հե՞տ, թե՞ յոդը խառնել ալյումինի փոշուն ու սեղանին իսկական հրաբուխ ստանալ: Ի՞նչ փորձ անել, ո՞ր տարրն ընտրել՝ մեթա՞ն, էթա՞ն, կա՞լիում, գուցե կա՞լցիում. գիտեն  նրանք՝ քիմիայի ուսուցիչները: Նրանք ուզում են բարձրացնել քիմիայի երբեմնի հռչակն ու հեղինակությունը` քիմիան օգտագործելով խելամտորեն:


Իռեն Հակոբյան, տնօրեն, քիմիայի ուսուցչուհի, Խաչատուր Աբովյանի անվան դպրոց

newmag#45_print-198

«Իմ քիմիայի ուսուցչուհու և առհասարակ բոլոր դասավանդողների մասին մեր ընտանիքում երբեք վատ չի խոսվել: Եթե ցածր գնահատական էի ստանում, միշտ հայրս հարցերով ապացուցում էր, որ ես լավ չեմ սովորել, ուսուցիչն ինձ դեռ բարձր է նշանակել: Քիմիան խիտ անտառ է, որի ներսը մտնելը վախ է առաջացնում, բայց որ կարողանում ես հաղթահարել, այդտեղից դուրս գալ չես ուզում: Քիման ալքիմիայի նման՝ ուսուցիչը կարող է կախարդական դարձնել դասերին տարբեր փորձեր դնելու միջոցով: Ալքիմիկոսները ասում էին, որ ցանկացած մետաղից կարելի է ոսկի ստանալ:

«Մի փորձ եմ հիշում իմ դպրոցական տարիներից, որից հետո մեզ թվում էր, թե քիմիան իսկապես հրաշք է: Ասում էին՝ ում սիրում ես, նրա անունը օճառով գրի՛ր ձեռքիդ, հետո նույն անունը՝ նաև թղթի վրա ու այրի՛ր, մոխիրը քսի՛ր օճառած ձեռքիդ, ու կհայտնվի սիրած տղայի կամ աղջկա անունը»:


 Նինա Վարդանյան, քիմիայի ուսուցչուհի, Պուշկինի անվան դպրոց

newmag#45_print-199

«Իմ քիմիայի ուսուցչուհին` Վալենտինա Իվանովնա Բարանովան, հայտնի քիմիկոս էր: Քննության ժամանակ հարցնում էին` ո՞վ է քո դասատուն, նրա անունը տալիս էի` միանգամից 5 էին դնում: Ինքս ավարտել եմ Պուշկինի դպրոցը ու այստեղ էլ դասավանդում եմ: Որոշեցի շարունակել քիմիան, որովհետև արդյունաբերությունն այն ժամանակ շատ լավն էր, գործարաններ կային. որոշեցի քիմիկոս դառնալ: Չեմ փոշմանել, որ ընտրել եմ քիմիան. զարգացնում է տրամաբանությունը, ինտուիցիան և ուշադրությունը: Քիմիան բարդ առարկա է. ամփոփում է մաթեմատիկան, երկրաչափությունը և ֆիզիկան: Միայն թե հիմա վատ են նայում քիմիային. այն սկսում են սովորել 7-րդ դասարանից ու շաբաթը մեկ ժամ: Պետությունը պետք է լավ նայի առարկային.

«Երևանը ժամանակին քիմիական քաղաք էին կոչում»:


 Հեղնար Խոջոյան, փոխտնօրեն, քիմիայի ուսուցչուհի, Նելսոն Ստեփանյանի անվան դպրոց

newmag#45_print-200

«Մենք դպրոցում ունենք ավանդույթ. ավարտական դասարանների աշակերտները, երբ հանձնում են վերջին քննությունը ու դպրոցի հետ էլ ոչ մի կապ չեն ունենալու, լրացնում են հարցաթերթիկներ ու տարբեր չափանիշներով գնահատում են իրենց ուսուցիչներին: Հարցաթերթում վերջին հարցն է. «Սիրո՞ւմ եք այդ առարկան»: 80 %-ից բարձր ստանում ենք. «Այո՛, սիրում ենք»: Ուսուցչի մեթոդիկայից է շատ բան կախված. եթե ուսուցիչը սիրում ու կարևորում է իր առարկան, այդ սերն անպայման փոխանցվում է: Մենք ունեցել ենք հզոր քիմիա: Լավագույն 20 քիմիկոսներն օգոստոսին Հայաստանում էին, ու դրված էր քիմիայի զարգացման խնդիրը:

«Հիմա ուսանողն ավարտում է պոլիտեխնիկի քիմիայի բաժինը`աշխատատեղ չկա: Նոր փորձում են քիմիային զարկ տալ»:


 Արմիդա Աբարյան, քիմիայի ուսուցչուհի, Նիկոլ Աղբալյանի անվան դպրոց

newmag#45_print-201

«Իմ քիմիայի ուսուցչին, ընդունված կարծիքին հակառակ, սիրել եմ: Քիմիան տղամարդ էր դասավանդում. մասնակցում էի բոլոր փորձերին. կոլբաներն ու ամաններն էի տանում-բերում, լվանում: Եթե գիտես առարկան, սիրում ես: Մի բնագավառ չկա, որտեղ քիմիա չլինի. ինչ ենք հագնում, ինչ ուտում` ամեն ինչ քիմիա է: Երեխաները պետք է իմանան առարկան, որ կալիումը հանկարծ չբռնեն-ուտեն: Իմանան, թե ինչ կարող է անել մի կաթիլ ջուրը: Ալքիմիկոսները որոնում էին ոսկի, փորձում էին անազնիվ մետաղները դարձնել ազնիվ: Արդյունքի չհասան, բայց քիմիան զարգացավ: Նրանց անվանում էին կեղծ քիմիկոսներ: Անում էին մի բան ու արդյունքը ուսումնասիրում, հիմա, հակառակը, գիտենք` ինչ ենք անում, ու ինչ արդյունք կլինի:

«Քիմիան պետք է, բայց մեզ մոտ փակվեցին մեծ գործարանները, ու քիմիայի վարկանիշն ընկավ»:


 Կարինե Սաքանյան, դպրոցի տնօրեն, քիմիայի ուսուցչուհի, Շահումյանի անվան դպրոց

newmag#45_print-202

«Իմ քիմիայի ուսուցչուհուն հիշում եմ սպիտակ խալաթով՝ տարբեր փորձեր անելիս: Հիմա նրա փորձը մեր դպրոցում եմ կիրառում: Վերջերս դպրոցում դատ էր` թթվածնի ու ածխաթթու գազի դատավարությունը: O2-ի և CO2-ի դրական ու բացասական կողմերի մասին էինք խոսում ու ամեն բան ցույց տալիս փորձերով: Սերը դեպի բիոքիմիան ուսուցչուհիս տվեց: Քիմիան մեր երկրին պետք է: Գիտության դերը կբարձրանա, եթե գործարանները սկսեն աշխատել, լաբորատորիաներ կլինեն, քիմիկոսներ կլինեն: 7-րդ դասարանում մեկ ժամ հատկացնելը ճշգրիտ գիտություն սովորելու համար բավական չէ: Քիմիա լավ իմացող աշակերտներ ունենք, բայց նրանք քիմիայով չեն շարունակում. Նյութականից ստեղծվում է ուղղվածությունը, տարբեր ասպեկտների ներգործությունը մեծ է, պետք է մարդ այնքան ապահովված լինի, որ դրան չնայի:

«Քչերն են դիմում հիմա համալսարանի քիմիական, թերհամալրում է»:


Հայկուհի Սաֆարյան, քիմիայի ուսուցչուհի, Չեխովի անվան դպրոց

newmag#45_print-203

«Իմ քիմիայի ուսուցչուհին իր համբերատարությամբ, քնքշությամբ, բացատրելու ու հասկացնելու կարողությամբ ազդել է իմ՝ մասնագիտության ընտրության վրա: Հիմա իր օրինակով փորձում եմ շարունակել, թեկուզ ամենածույլիկին օգնել, շոյել, որ սովորի: Քիմիան կախարդություն է: Ալքիմիայի օրինակով երեխաներին չենք ասում` քի՛միա սովորեք, որ կարողանաք ոսկի ստանալ, բայց նպատակ դնում ենք: Քիմիան այդպիսին է. պետք է նպատակ դնել` ինչ փնտրել, ինչ ուղով այն ստանալ: Նոբելյան մրցանակ կստանա այն քիմիկոսը, որը կասի կծվի ֆորմուլան: Կծվի բանաձևը չկա: Բազմաթիվ հիվանդություններ կան, որոնց համար դեղանյութեր են պետք: Իսկ այդ բարդ գործը քիմիկոսներինն է: Բարդ առարկա, որը շաբաթը մեկ ժամով սովորեցնել հնարավոր չէ:

«Քիմիան չեն սիրում, որովհետև չեն հասցնում ընկալել»:


 Լարիսա Միրզոյան, քիմիայի ուսուցչուհի, Ջոն Կիրակոսյանի անվան դպրոց

newmag#45_print-204

«Իմ քիմիայի ուսուցչին շատ լավ եմ հիշում: Դպրոցում արդեն գիտեի, որ այս գիտությամբ եմ զբաղվելու: Կյանքի հետ շփում կա այստեղ: Աշակերտներիս հաճախ ասում եմ` կյանքում քիմիան միշտ պետք է, հաճախ դրա մասին չենք մտածում, բայց քիմիան ամենուր է: Այնքան եմ սիրել այս առարկան, որ յուրաքանչյուր չստացված փորձ նույնպես սիրելի էր: Հիմա փորձերից շատերը տեղափոխվել են սմարթ գրատախտակների վրա, պրակտիկ են, բայց իրական փորձին փոխարինել չեն կարող: Եթե Հայաստանում զարգանա քիմիական արդյունաբերությունը, առարկան էլ կզարգանա: Հիմա աշակերտները քիմիա են սովորում բժշկական համալսարան ընդունվելու համար:

«Շատ եմ ուրախանում, որ մեր դպրոցի աշակերտներից մեկը զբաղված է նոր քիմիական տարրերի հայտնագործմամբ. հպարտանալու առիթ է»:

 

Գրել կարծիք