Պետրոս Ղազարյանը Հնդկաստանում տեսածի մասին

Պետրոս Ղազարյանը Հնդկաստանում տեսածի մասին

Կենտրոն հեռուստաընկերության հաղորդավարը Դելիում իր տպավորությունների, կրկին այցելելու, մշակույթի ու աղքատության սահմանների, մարդկանց ու ենթակառուցվածքների մասին. ամեն ինչ սեփական աչքով տեսածի մասին:

-Էլի կգնայի՞ր Հնդկաստան:

-Ո՛չ:

-Վա՞տ էր:

-Չէ՛, շատ լավ էր:

Հնդկաստան գնալու համար յուրահատուկ տրամադրություն է պետք: Ավելի ճիշտ` ոչ թե տրամադրություն, այլ հոգևոր պահանջ: Մոտավորապես այսպես. գտնել մի բան, որը չկա մյուս քաղաքակրթություններում: Ընդ որում, նույնիսկ վերադառնալուց հետո շատ դժվար է մեկ բառով բնութագրել այն, ինչ տեսնում ու զգում ես Հնդկաստանում:

Աղքատություն

Հնդկաստանի աղքատությունը նման չէ ոչ մի բանի: Այն ավելին է, քան աղքատությունը: Այն կենսակերպ է, կրոն, մշակույթ, փիլիսոփայություն: Աղքատությունը Հնդկաստանի ամենաներդաշնակ բանն է և շղթայված է փառահեղ տաճարներին, շքեղ բնությանը, գունեղ կրոններին, տեխնոլոգիական զարգացմանը, խայտաբղետ քաղաքներին, փողոցներին ու մարդկանց: Անհնար է գալ Հնդկաստան և չդառնալ այդ աղքատության մշակույթի մասը: Ի տարբերություն Հայաստանի, որտեղ աղքատությունը մարդուն նվաստացնում է և չարացնում, Հնդկաստանում այն մաքրում է մարդուն: Այստեղ այնքան աղքատություն կա, որ նույնիսկ հարուստները մի քիչ աղքատ են թվում:

Ենթակառուցվածքներ

Դելին մեծ գյուղ է: 19-միլիոնանոց գյուղ, որտեղ ճանապարհով երթևեկում են ավտոմեքենաները, մոտոցիկլետները, հեծանիվները, կովերը, այծերը, սայլերը և Աստված գիտի էլ ինչ: Երթևեկության կանոնները խիստ պայմանական են. ճանապարհային խցանումը կարող է լինել ոչ թե երկու տաքսիների բախումից, ինչպես Երևանում, այլ շատ հնարավոր է, որ փողոցի մեջտեղում կով նստած լինի, և նրան ոչ ոք չի նեղացնի: Դելիում չկան բացօթյա սրճարաններ, ռեստորաններ, նույնիսկ մայթեր, որտեղով կարելի է պարզապես զբոսնել: Մայթերի վրա ապրում են, լողանում, ճաշ պատրաստում, բնական կարիքներ հոգում, պարզապես ժամանակ անցկացնում: Այստեղ բացօթյա են վարսավիրանոցները, ատամնաբուժարանները, կոշիկի արհեստանոցները:

Մարդիկ

Հնդիկները բարեպաշտ կրոնավորներ են: Ագրայից Ջայփուր՝ ռաջաների երկիր, գնացինք մոտ յոթ ժամ: Օրը համընկել էր ինչ-որ կրոնական տոնի: Ճանապարհի ամբողջ երկայնքով մեծ վրաններ էին, որոնցում դրված էին աստվածների արձաններ և հնդկական աղքատիկ ուտելիք: Ամենուր կրոնական երաժշտություն էր հնչում: Հնդիկները քայլում էին դեպի գյուղերը, ընդ որում աստվածների արձանները տանում էին սայլերի կամ հեծանիվների վրա, որ դրանք չհոգնեն: Իրենք գնում էին ոտքով: Ասում են՝ նրանք ամեն առավոտ իրենց աստվածներին լվանում են կաթով և վարդի թերթիկներ են շաղ տալիս նրանց վրա: Հնդկական տաճարների սպասավորներին մի շատ կարևոր բան առանձնացնում է մեր եկեղեցու սպասավորներից. հնդիկ կրոնավորները չեն փորձում քեզ սովորեցնել այն, ինչ կարդացել են վեդաներում, չեն նայում քեզ որպես մոլորյալի, որին պետք է ճշմարիտ ուղին ցույց տալ: Նրանք փորձում են ընկերանալ քեզ հետ և հասկանալ, օգնել քեզ: Նրանք մարդամոտ են:

Հնդիկների ուշքը գնում է լուսանկարվելու համար: Եթե դու հանում ես հեռախոսդ և ձեռքով ցույց տալիս, որ պատրաստվում ես նկարվելու առաջարկ անել, նույն պահին մոտ քսան-երեսուն հնդիկ պատրաստվում է փոխադարձ առաջարկի: Հնդիկների հետ մենք չունենք հատման կետ: Այստեղ դու քեզ զգում ես լիարժեք եվրոպացի:

Տաճարները

Որքան աղքատ է Հնդկաստանը, նույնչափ հարուստ ու շքեղ են նրա տաճարները: Արևելքի ճոխությունը, հինդուիզմն ու իսլամը, հնդկական ոգին ու հարստությունը, բնությունն ու կրոնը, յուրահատուկ փիլիսոփայությունը մեկտեղ կարելի է գտնել միայն տաճարներում: Ինձ թվում էր, որ Հնդկաստանում միայն տաճարներն աղքատ չեն:

Կենդանիները

Հնդկաստանում մենք հանդիպեցինք կոբրաների, կապիկների, ուղտերի, կովերի, սիրամարգների, գետնասկյուռների, փղերի: Ոչ թե ջունգլիներում, այլ քաղաքում: Նույնիսկ ճանապարհորդեցինք` փղերի վրա նստած: Աշխարհի ոչ մի երկրում կենդանիներն այսքան ներգրավված չեն առօրյա կյանքին ու հավասար չեն մարդուն:


Նարնիկո. Հռոմ. Ամառային հանգստի պլաստմասսայե օրերի քրոնիկոն

Մեսրոպ Մովսեսյան. Լրագրողները դարձել են միագույն էակներ, բոլորը նույնն են


Յուրահատկությունները

Դելին, իրոք, մեծ գյուղ է հիշեցնում, բայց ունի շատ լավ և ժամանակակից մետրո: Կանայք և տղամարդիկ իրավունք չունեն նույն վագոններում երթևեկել: Մեզ պատմում էին, որ Հնդկաստանում պաշտոնապես գոյություն ունի երրորդ սեռ, և նրանց անձնագիր են տալիս՝ որպես այդ սեռի ներկայացուցչի: Հնդկական կրոնն ասում է, որ եթե նեղացնես երրորդ սեռի մարդկանց, ապա հաջորդ կյանքում կծնվես որպես բույս կամ կենդանի: Հնդկաստանում կա մի փոքրիկ մարզ, որտեղ չկա աղքատություն: Կոչվում է Գոա: Շքեղ, ծովափնյա հյուրանոցներով լի հանգստավայր է: Մեզ պատմում էին, որ Արևմուտքի հասարակությանը մշակութային հեղափոխության հասցրած հիպիական շարժումը ծագել է հենց Գոայում: Հիպիական գաղափարախոսության հիմքում ընկած է եղել Գանդիի մարդասիրական և խաղաղասիրական փիլիսոփայությունը: Ի դեպ, Գոան Հայաստանից այնքան էլ հեռու չէ. օդանավով` հինգ ժամ, հանգստյան տների գներն էլ շատ մոտ են Ծաղկաձորի գներին:

Գրել կարծիք