7 գեղարվեստական ֆիլմ ցեղասպանության մասին

7 գեղարվեստական ֆիլմ ցեղասպանության մասին

 Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին ընդառաջ՝ 2015 թվականին պատրաստ կլինի համատեղ արտադրությամբ նկարահանվող 11 ֆիլմ: Հայաստանի ազգային կինոկենտրոնի աջակցությամբ նկարահանվում են Հայոց ցեղասպանության թեմայով գեղարվեստական, վավերագրական, անիմացիոն ֆիլմեր: Իսկ այսօր` արտասահմանյան այն ֆիլմերը, որոնք անդրադարձել են ցեղասպանության վկայություններին:

1915_(film)_poster1915 («1915», 2015), ԱՄՆ

Ցեղասպանությունից ուղիղ 100 տարի անց մի խորհրդավոր ռեժիսոր «Լոս Անջելես» թատրոնում պիես է բեմադրում 1915-ի հիշատակին: Սակայն երբ ցուցարարներ են շրջապատում թատրոնը, և երբ տարօրինակ պատահարները խուճապի են մատնում ներկայացման պրոդյուսերին (Ջիմ Փիդոք) և դերասաններին, պարզվում է, որ ռեժիսորի մտադրությունը չափազանց վտանգավոր է, և անցյալի ուրվականներն ամենուր են:

«1915» ֆիլմը ներկայացնում են «Bloodvine Media»-ն, «Strongman»-ը և «mTuckman Media»-ն: Հոգեբանական թրիլերի ռեժիսորներն են Կարին Հովհաննիսյանը («Գերդաստան ստվերաց» գրքի հեղինակ) և Ալեք Մուհիբյանը:

Նկարահանող և դերասանական կազմում ընդգրկված են գործադիր պրոդյուսեր Րաֆֆի Հովհաննիսյանը (ՀՀ ԱԳ առաջին նախարար), «Գրեմի» մրցանակակիր, երգահան Սերժ Թանկյանը («System of a Down») և դերասաններ Սիմոն Աբգարյանը («Casino Royale») և Անժելա Սարաֆյանը («Twilight»):

 

 

 

The_Armenian_Genocide_(2006_film_poster)Հայոց ցեղասպանություն («The Armenian Genocide», 2006), ԱՄՆ

Մեկ ժամ տևողությամբ վավերագրական ֆիլմը եթեր է հեռարձակվել 2006 թ. ապրիլի 17-ին՝ Ամերիկյան հանրային հեռուստատեսության (PBS) հեռարձակմամբ: Սցենարի հեղինակը և բեմադրող ռեժիսորն է «Էմմի» մրցանակակիր Էնդրյու Գոլբերգը («Two Cats Productions»)՝ համագործակցությամբ «Oregon Public Broadcasting»-ի:

Ֆիլմում այդ բնագավառի առաջատար փորձագետների` Պուլիցերյան մրցանակի դափնեկիր Սամանթա Փաուերի և «The New York Times»-ի բեսթսելեր հեղինակ Պիտեր Բալաքյանի հետ հարցազրույցներից բացահայտվում են այդ շրջանի իրադարձությունների եզակի ու պատմական կադրեր: Հանգուցային մասնակիցները XX դարի նշանավոր, սակայն անհայտ այդ դեպքերին անդրադառնում են եզակի հարցազրույց-պատմություններով:

Հայոց ցեղասպանության մասին պատմում է Ջուլիանա Մարգուլիսը: Պատմությունները ներկայացնում են նաև Էդ Հարիսը, Նատալի Պորտմանը, Լաուրա Լիննեն, Օռլանդո Բլումը:

 

 

 

(«The Armenian Genocide», 2006)Հոգիների աճուրդ («Ravished Armenia»/«Հոշոտված Հայաստան», 1918), ԱՄՆ

Ցեղասպանության մասին առաջին ֆիլմը նկարահանվել է 1918-ին: «Հոշոտված Հայաստան» կամ «Հոգիների աճուրդ» վերնագրով ֆիլմը կարճ ժամանակում մեծ աղմուկ է բարձրացրել և միայն վարձույթում հավաքել է 30 մլն դոլար (սա չափազանց մեծ գումար է համր ֆիլմի համար): Ֆիլմի հեղինակը ցեղասպանությունը վերապրած Արշալույս Մարտիկանյանն է (Aurora Mardiganian):

Նա Արևմտյան Հայաստանից դեպի թուրքական հարեմները տանող դաժան ճանապարհին կարողանում է գետը նետվել ու փրկվել: Ամերիկյան միսիոներների օգնությամբ հասնում է ԱՄՆ ու դառնում Ավրորա Մարդիգանյան:

14 տարեկան Ավրորան որոշում է ԱՄՆ-ում գրի առնել այն ամենը, ինչ տեսել է գաղթի ճանապարհին: Հենց նա էլ ֆիլմում խաղացել է գլխավոր հերոսուհու դերում՝ մարմնավորելով ինքն իրեն:

 

 

 

51R87FQ6BCLՄուսա լեռան 40 օրը  («Forty days of Musa Dagh», 1982), ԱՄՆ

Լիբանանահայ ռեժիսոր Սարքի Մուրադյանը, որը նկարահանել էր «Սասունի զավակները» և հայկական թեմատիկայով մի քանի կինոնկար, 1975-ին անդրադառնում է 1915-ի իրադարձություններին` էկրանավորելով Ֆրանց Վերֆելի «Մուսա լեռան 40 օրը»:

1915 թ. հուլիսի 13-ին Կիլիկիայի Սվեդիայի շրջանի հայկական գյուղերում տների պատերին հայտարարություն փակցվեց: Կարգադրվում էր պատրաստ լինել 8 օրից ուղևորվել Միջագետք` Դեր Զոր անապատ, ուր պետք է վերաբնակեցվեր ոչ մուսուլման բնակչությունը։

Ի պատասխան թուրքական կառավարության հրամանի` Մուսա լեռան և հարակից 5 գյուղերի բնակիչները բարձրացան Մուսա լեռան գագաթ և կազմակերպեցին իրենց պաշտպանությունը։ Նրանք 40 օր պաշտպանվեցին թուրքական կանոնավոր զորքերից:

Նրանց առաջնորդը դարձավ Գաբրիել Բագրատյանը, որը խիզախաբար զոհվեց` պաշտպանելով իր հայրենակիցներին:

 

 

MayrigՄայրիկ («Mayrig», 1990), Ֆրանսիա

Անրի Վերնոյի` Աշոտ Մալաքյանի «Մայրիկը» սկզբում համանուն ինքնակենսագրական գիրք է եղել,  հետո է միայն նկարահանվել գրքի կինոտարբերակը: Վերնոյը 1980-ականներին խիստ ճանաչված էր Ֆրանսիայում և վայելում էր մեծ հեղինակություն, և այդ հանգամանքը ազդեց, որ ֆիլմում նկարահանվեն երկու նշանավոր դերասաններ՝ Կլաուդիա Կարդինալեն և Օմար Շարիֆը: Ֆիլմը պատմում է ցեղասպանության ժամանակ Մարսել տեղափոխված հայ ընտանիքի մասին։

Վեցամյա երեխայի հիշողությունների միջոցով ներկայացվում է ընտանիքի պատմությունը: Հերոսը` Ազատ Զաքարյանը, նավահանգիստ է իջնում ծնողների և երկու մորաքույրերի հետ, և այսպես՝ ընտանիքի ավագները շատ բաներից են իրենց զրկում երեխային լավ կրթություն տալու և ինժեներ դառնալու համար։

Ֆիլմի երաժշտությունը հեղինակել է Ժան-Կլոդ Պետին, որն էլ 1991-ին արժանացել է «Սեզար» մրցանակի: Հայաստանյան հանդիսատեսին «Մայրիկը» առաջին անգամ ներկայացվել է 1990-ականների սկզբին:

 

 

Ararat_(film)ԱրարատArarat», 2002), Կանադա, ԱՄՆ, Ֆրանսիա

Ատոմ Էգոյանը 1990-ականներին հասցրել էր Կաննի կինոփառատոնի չորս մրցանակ շահել: Նրա «Արարատ» ֆիլմը մասնավորապես Վանի հերոսամարտի մասին է։ Էգոյանը, բացի ֆիլմի ռեժիսորը լինելուց, նաև սցենարի հեղինակն է և համապրոդյուսերը։

Շառլ Ազնավուրի, Քրիստոֆեր Փլամերի, Սիմոն Աբգարյանի, Էրիկ Բողոսյանի, Արսինե Խանջյանի մասնակցությունը մասսայականություն ապահովեց ֆիլմի համար: Էգոյանն այս դրաման ներկայացնում է ռեժիսորական, անձնական, քաղաքական, պատմական տեսանկյուններից: Ֆիլմը բողոքի ալիք էր բարձրացրել Թուրքիայում, բայց այս հանգամանքը չէր խանգարել ներկայանալ բազմաթիվ հեղինակավոր կինոփառատոներում:

 

 

 

masseria_delle_allodole_moritz_breibreu_paolo_e_vittorio_taviani_063_jpg_idggԱրտույտների ագարակը («La masseria delle allodole », 2007), Իտալիա

2007-ի «Ոսկե ծիրան» փառատոնի բացման ֆիլմը, որը տասը միլիոն եվրո էր նստել իտալական կինոյի նշանավոր ներկայացուցիչներ Պաոլո և Վիտորիո Տավիանի եղբայրների վրա: Ֆիլմի դերասանական կազմում էին Արսինե Խանջյանը,  իսպանուհի Պաս Վեգան և ճանաչված գերմանացի դերասան Մորից Բլայբթրոյը: Ֆիլմը ագարակի սեփականատեր Ավագյանների ընտանիքի մասին է։ Ագարակում անցկացվում է ընտանիքի հոր՝ բարձաստիճան հոգևորականի հուղարկավորության արարողությունը, որին ներկա է թուրքական բանակի գնդապետ Արկանը: Հանգուցյալի կրտսեր որդին՝ Արամը, գնդապետին ընտանիքի անունից շնորհակալություն է հայտնում ներկայության համար` այն համարելով հայ և թուրք ժողովուրդների բարեկամության նշան։

Ցեղասպանության ժամանակ թուրքերը սպանում են Ավագյանների ընտանիքի բոլոր տղամարդկանց, իսկ կանայք փոքրիկ Ավետիսի հետ (որին աղջկա շորեր էին հագցրել) և թուրքական բանակի զինվորների ուղեկցությամբ երկար ճանապարհորդություն են սկսում։ Նունիկը պատրաստ է ամեն ինչի, միայն թե իր զարմիկների համար սնունդ գտնի։ Նա ծանոթանում է թուրք սպա Յուսուֆի հետ, որը քիչ թե շատ մարդկային էր վարվում հայերի հետ: Յուսուֆը սկզբում խղճում է Նունիկին և օգնում, ապա սիրահարվում նրան։

Գրել կարծիք