Մարկ Գրիգորյան. Հերբիի միակ համերգը. Վսեմաշուք և էրոտիկ (18+)

Մարկ Գրիգորյան. Հերբիի միակ համերգը. Վսեմաշուք և էրոտիկ (18+)

Ուզում եմ զգուշացնել. այս տեքստը 18+ է: Այնպես որ, եթե 18 դեռ  չկաք, չշարունակեք կարդալ: Կգա ժամանակը, կկարդաք, բայց ոչ այժմ:

Հրաշալի ջազի և կատարողական մեծագույն վարպետության երեկո էր: Հենքոքը Երևան էր եկել ընդամենը մեկ երեկո անցկացնելու համար. պետք  է միայն մեկ համերգ տար օպերային թատրոնում: Կարծում եմ՝ պետք չէ ընթերցողին բացատրել` ով է նա, քանի որ Հենքոքն աշխարհի ամենահռչակավոր դաշնակահարներից մեկն է՝ առաջին կարգի աստղ, «Կեսգիշերին մոտ» (Round  Midnight) ֆիլմի երաժշտության համար օսկարակիր և 14 գրեմիակիր (նաև 2008-ին` River: The Joni Letters ալբոմի համար): Հենքոքը ջազի կենդանի լեգենդ է:

Նվագել է Մայլս Դևիսի հետ, գործակցել Միքելանջելո Անտոնիոնիի հետ: Նրա հետ բեմ է բարձրացել ջազի աշխարհում հայտնի բաս-կիթառահար և կոնտրաբասիստ Ջեյմս Ջինուսը, որը ելույթներ էր ունենում Թելոնիուս Մոնքի, Մայքլ Կամիլոյի, Բրենդոն Մարսալիսի, Չիկ Կորեայի, Բիլ Էվանսի հետ: Հարվածային գործիքների ետևում դիրքավորվում էր Վինի Կոլայուտան` մոլորակի լավագույն թըմբկահարներից մեկը, որը 7 տարի նվագել էր Սթինգի հետ:

Անկեղծ լինենք ինքներս մեր առջև. այդ մակարդակի երաժիշտները, գալով պրովինցիալ Երևան, երբեմնայսպես ասած «ջուր տուր, քշի» են անում: Նրանք հատուկ ջանք գործադրելու կարիք չունեն. պրովինցիալ, ոգևորված դահլիճը «կխժռի» այն ամենը, ինչ նրան նետես: Ուրեմն ինչո՞ւ լարվել: Շատ եմ տեսել երաժիշտներ, որոնք ելույթ էին ունենում իմիջիայլոց, առանց «դրայվի»: Նույնիսկ Շառլ Ազնավուրը, որի հանդեպ մեծագույն սեր ունենք և խորին ակնածանք, Լոնդոնում շատ ավելի լուրջ համերգային ծրագիր էր ներկայացրել, քան ամիսներ անց` Երևանում: Բայց Հենքոքի, Ջինուսի և Կոլայուտայի համերգը, ինչ խոսք, հաջողված էր:

herbi-5-jpg

 

Հենքոքն իր ոճի մեջ էր: Նա ներկայացնում էր ջազի և դասականի սահմանագծին ծնվող երաժշտություն, իմպրովիզի փայլուն վարպետություն էր ցուցադրում՝ ջազային սինկոպաներից անցում կատարելով ատոնալ մեղեդիներին և միանգամայն ներդաշնակորեն վերադառնալով ջազին:

Հենքոքն ունկնդիրների հետ վարվում էր, ինչպես փորձառու սիրեկանը՝ կնոջ հետ: Նա դահլիճը լցնում էր ռիթմերով, ստիպում էր լիովին տրվել ռիթմերին, դառնալ մեղեդու մասնիկը, իսկ հետո, ռիթմը բաց չթողնելով, ունկնդրին տանջամահ էր անում դադարներով… Եվ դահլիճն այդ դադարներին արձագանքում էր սվինգով: Իմ շուրջբոլորը ճոճվող գլուխներ էին, ձեռքեր, կիսափակ աչքեր, ծնկներին տակտով հպվող ձեռքեր… Այդ ամենի մեջ ինչ-որ տարօրինակ բան կար. երևանյան օպերային թատրոնի վսեմաշուք դահլիճը՝ իր սովետաբույր կարմիր պլյուշե բազկաթոռներով, օրորվում-ճոճվում էր Հենքոքի ժամանակակից իմպրովիզային երաժշտության հորձանքից:

Այդ դահլիճում ես վերջին անգամ ջազ եմ լսել կարծեմ 1998-ի հոկտեմբերին, երբ միջազգային խոշոր ջազ փառատոնի կազմակերպիչների մեջ էի: Այն ժամանակ ես չզգացի, թե ինչ տարօրինակ կերպով են ընկալվում օպերային թատրոնի պուրպուրե շիկը և ջազը՝ ամերիկյան պլանտացիաներում հայտնված աֆրիկացի ստրուկների սերունդների երաժշտությունը:

herbi-4

Հենքոքը բերել էր մի ռիթմ, որը լցնում էր դահլիճը, ստիպում էր մոռանալ ամեն բան ու ճոճվել իր հետ, ապրել այդ հեքիաթային հնչյուններով: Հենքոքն ապրում էր այդ ռիթմով, իրենով լցնում էր այն ու պաուզաներ պահում՝ ստիպելով, որ դահլիճը կանխավայելի հաջորդող նոտան: Իսկ երբ այն հնչում էր, դահլիճը կատարսիս էր ապրում և ակնթարթորեն տրվում էր հաջորդ ելևէջի սպասումին: Եվ այն հնչում էր՝ կրկին մաքրագործելով ունկնդրի հոգին ու կրկին լիցքաթափելով նրա զգացմունքները:

Բայց, իհարկե, այդ ամենի գլխավերևում թևածում էր Վինի Կոլայուտայի ռիթմը: Ճշմարտության դեմ մեղանչած չեմ լինի, եթե ասեմ՝ նրա՛ երեկոն էր: Նա՛ էր թելադրում այն ռիթմը, որի ներքո աշխատում էր Հենքոքը: Նա արտասովոր ռիթմային պատկերներ էր ստեղծում ու պահում էր դրանք՝ մշտապես գունավորելով նյուանսներով: Նա ռիթմերը տոնայնացնում էր՝ նուրբ պիանիսիմո վերցնելով, չմոռանալով թավ հատվածները շեշտել հզոր հարվածներով: Կոլայուտան կրում էր երաժշտական հիմնական գիծը` անընդմեջ ու անշեղ հզորացնելով իր ներկայությունը կատարման ընթացքում:

Հեշտ բան չէր, քանի որ տրիոն կատարում էր 15-րոպեանոց ստեղծագործություններ: Պատկերացրե՛ք 15 րոպեներ, որոնց ընթացքում Կոլայուտան դառնում էր ավելի ու ավելի տեսանելի և լսելի, բայց չէր էլ շեղվում ռիթմից՝ ֆանտաստիկ կերպով պահպանելով այն, բայց ոչ մեքենայորեն, այլ որպես արարիչ, երաժիշտ, ստեղծագործող և ոչ սոսկ կատարող: Նա Հենքոքի մեղեդապատկերի համար շրջանակներ էր ստեղծում, շրջանակներ, որոնցում կարող էին բացվել հանճարեղ ջազմենի կոմպոզիցիաները: Եվ դրանք բացվում էին: Եվ այդ ամենը հրաշալի էր:

Դահլիճը, իհարկե, ոչ միշտ էր ընկալում Հենքոքի տոնային իմպրովիզները: Բայց դա հավանաբար նորարարության անխուսափելի գինն էր, որ պիտի տար Հենքոքը: Եվ նա անվարան վճարում էր: Թեև երբեմնթվում էր, թե նա, այնուամենայնիվ, փոքր-ինչ «ականջի հետև էր գցում»… Բայց այդ երեկո ես նախընտրում էի լինել հիացած պրովինցիալ ու աշխատում էի չնկատել թերացումները:

herbi-2

Ուրախ եմ ու երջանիկ, որ այդ երեկո դահլիճում էի: Ես այսուհետև հպարտանալու եմ, որ հռչակավոր Watermelon Man-ը լսեցի հեղինակի «կենդանի» կատարմամբ, որ տեսա Կոլայուտայի ցնցող աշխատանքը: Կարծում եմ, որ այժմ հատուկ ուշադրություն կդարձնեմ Սթինգի երաժշտությանը, քանի որ այնտեղ նվագում է այս հրաշալի թմբկահարը:

Մեկուկես ժամ նվագելուց հետո երաժիշտները գնացին կուլիսներ ու վերադարձան՝ բիս կատարելու: Եվ այդ ժամանակ պարզվեց, թե ինչին էր ձգտում Հենքոքը՝ այդ փորձառու և խելամիտ սիրեկանը: Երևանի օպերային թատրոնի լեփ-լեցուն դահլիճը 15 րոպե անընդմեջ հոտնկայս լսում էր աներևեկայելի ջազ՝ ինքնամոռաց պարելով ու ծափելով: Պարում էին գրեթե բոլորը, նաև Հայաստանում ԱՄՆ դեսպանը:

Իսկ Կոլայուտան ավելի ու ավելի էր լարում ռիթմը, որին աննահանջ ընկերակցում էր բասիստը:

Երբ համերգն ավարտվեց, Ջեյմս Ջինուսը մոտեցավ բեմեզրին և սելֆի արեց ծափահարող բազմության ֆոնին: Այդ ֆոտոն գուցե արդեն նրա թվիթերյան էջին է: Իրավունք ունի:

 

 

Գրել կարծիք