Փորձագետ. Խոպան մեկնողների զավակների հոգեբանությունը վտանգված է

Փորձագետ. Խոպան մեկնողների զավակների հոգեբանությունը վտանգված է

Միգրացիայի հետևանքների, երեխաների հոգեբանության, իրավունքների վրա դրա ազդեցության, սեփական փորձի ծրագրային լուծումները ներկայացնում է ՄԱԿ-ի մանկական հիմնադրամի ներկայացուցիչ Հենրիեթ Արենսը:

Երեխայի հանդեպ ուշադրությունը և՛ ընտանեկան, և ՛ հանրային, և ՛ պետական գերխնդիր է, սակայն հաճախ այն մղվում է երկրորդ պլան, և երեխայի շահերն անտեսվում են: Երեխան ավելի հաճախ մոռացության է մատնվում աշխատանքային միգրանտների ընտանիքներում: Ընտանիքի հայրը, երբեմննաև մայրը կամ երկուսը միասին ստիպված են լինում թողնել իրենց երեխաներին ու աշխատանք փնտրել արտասահմանում, առավել հաճախ՝ Ռուսաստանում: Տարվա հիմնական մասը նրանք անցկացնում են ընտանիքից հեռու, իսկ ժամանակն ու տարածությունը, հայտնի է, մարդկային հարաբերությունների թշնամին են: Եվ որքան էլ ծնողները բջջայինով ու սքայփով զրուցեն իրենց զավակների հետ, մեկ է, անմիջական շփման բացակայությունն անում է իր սև գործը:

-Տիկի՛ն Արենս, ի՞նչ են շահում և ի՞նչ են կորցնում միգրանտների երեխաները:

-Աշխատանքային միգրանտների 97 տոկոսը ամուսնացած տղամարդիկ են: Զուտ տնտեսական տեսակետից աշխատանքը, որը եկամուտ է բերում, դրական է: Կրկնակի դրական է, եթե այդ եկամուտն ուղղվում է երեխայի խնամքին: Բայց ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի տեսանկյունից շատ ավելի նպաստավոր է, որ երեխան ապրի իր ծնողների հետ՝ ընտանիքում: Այս տեսակետից աշխատանքային միգրացիան բացասաբար է անդրադառնում երեխայի սոցիալական և հոգեբանական վիճակի վրա: Ընտանիքը «կիսվում է», երեխան կորցնում է երկու ծնողների հետ ապրելու հնարավորությունը:

4

-Աշխատանքային միգրանտի երեխաները ավելի շատ շահո՞ւմ են, թե՞ կորցնում:

-Միգրացիայից առաջացող խնդիրները կարծես ավելի շատ են: ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի հայաստանյան գրասենյակը Եվրամիության ֆինանսավորմամբ 4 մարզերում իրականացնում է «Աշխատանքային միգրացիայի սոցիալական հետևանքների մեղմացում և տեղական զարգացման գործընթացում միգրանտների ներգրավվածության մեծացում» ծրագիրը: Մեր հետազոտությունները հաստատում են, որ միգրացիան թուլացնում է ընտանիքի միասնությունը, մեծացնում է հավանականությունը, որ ծնողները կբաժանվեն, ընտանիքում կառաջանա ընկճված մթնոլորտ, հանգեցնում է ծնողական խնամքի թերացումների կամ բացակայության, երեխաների մոտ առաջ է բերում հոգեբանական խնդիրներ, նրանք ժամանակից շուտ են սկսում աշխատել, մեծանում է միգրանտի միջոցով ընտանիքի անդամների՝ սեռական ճանապարհով փոխանցվող հիվանդություններով վարակվելու հավանականությունը, որը բացասական ազդեցություն ունի երեխաների վրա: Բայց մենք չենք թերագնահատում նաև ֆինանսական աջակցության կարևորությունը: Տնտեսական կայունությունը շատ կարևոր է, այլապես այդ ընտանիքները ծայրահեղ աղքատ կլինեին:

-Որո՞նք են «կիսված» ընտանիքին բնորոշ խնդիրները:

-Հաշվի առնելով, որ միգրանտների մեծ մասը տղամարդիկ են, նման ընտանիքում հիմնական բեռն ընկնում է մոր ուսերին: Երեխային վերաբերող գրեթե բոլոր որոշումները կայացնում է մայրը: Օրինակ՝ ես երկու տղաների միայնակ մայր եմ և լավ գիտեմ, թե որքան դժվար է միայնակ մեծացնել երկու զավակի: Դժվար է որոշում կայացնել տղաների կրթության և մյուս կարիքների հարցում: Հենց այստեղ է, որ կարող է օգնության հասնել գերդաստանը, որտեղ մի քանի սերունդ կա: Ընդլայնված ընտանիքի անդամները նույնպես կարող են մասնակցել երեխայի համար որոշումեր կայացնելուն: Օրինակ՝ պապիկը, քեռին, հորեղբայրը կամ որևէ այլ բարեկամ, որը երեխայի համար հեղինակություն է և կարող է սատարել բարոյապես, նաև ֆինանսապես:

-Սոցիալական ի՞նչ մոդելներ կան աշխարհում՝ նման իրավիճակների համար:

-Սկանդինավյան երկրներում, Եվրոպայում, Կանադայում և Բրազիլիայում, օրինակ, ընդունված է ծնողական դպրոցի մոդելը: Դա միջավայր է փորձի փոխանակման և ամենատարբեր հարցերի քննարկման համար՝ երեխայի հիգիենա, սննդակարգ ու վարքագիծ: Ծնողական դպրոցում մայրերը կարող են լսել նաև մասնագետների խորհուրդներ: Մենք միգրանտների ընտանքիների հետ աշխատում ենք երկու ուղղությամբ՝ անհատական (ընտանիքի անդամի հետ աշխատանքը՝ դեպքի վարման միջոցով) և կոլեկտիվ (նույն տեսակի խնդիրներ ունեցող ընտանիքների հետ աշխատանքը՝ տարածքային սոցիալական պլանավորման շրջանակում): ԵՄ ֆինանսավորմամբ ծրագրի շրջանակում Վարդենիսում և Ճամբարակում ցերեկային խնամքի կենտրոններ ենք ստեղծել, Նոյեմբերյանում միգրանտների ընտանիքների անդամներին և տարեցներին տնային պայմաններում տրամադրվում է սոցիալական աջակցություն:

newmag56

-Միգրանտների և ամուսնալուծված ամուսինների ընտանիքներն ինչո՞վ են նման:

-Ցանկացած տեսակի հարաբերություն հակված է բաժանման, եթե մարդիկ երկար ժամանակ միասին չեն ապրում: Առանձնահատուկ ջանքեր պետք է գործադրեն ծնողները՝ նման իրավիճակներում իրենց բնականոն հարաբերությունները պահպանելու համար, որովհետև բաժանումը ստույգ վտանգ է ընտանիքի համար:

-Ի՞նչ կարող է անել հայրը:

-Հայրը կարող է մշտական խնամք և հոգածություն ցուցաբերել՝ ընտանիքի հետ պարբերական կապի մեջ լինելով: Երեխան պետք է իմանա, որ, ասենք, կիրակի օրը հայրիկն անպայման զանգելու է: Ճիշտ է, բջջային կապն էլ գուցե էժան չէ, բայց այսօր շատերն են կարող առցանց շփվել: Հայրը պետք է մշտապես հետաքրքրվի երեխայի ուսման առաջադիմությամբ, ապրի նրա հետաքրքրություններով ու հաջողություններով: Եվ, որ չափազանց կարևոր է, հայրը պետք է պաշտպանվի սեռական ճանապարհով փոխանցվող հիվանդություններից՝ այդ կերպ պաշտպանելով նաև իր ընտանիքը:

-Ի՞նչ կարող է անել մայրը:

-Մայրն է դառնում որոշում կայացնող հիմնական մարդը: Սովորաբար երեխայի դաստիարակության հարցում հայրը իրավական կողմնէ՝ «Սա չի կարելի», մայրը՝ թույլ տվող՝ «Սա կարելի է»: Այս դեպքում մայրը և՛ թույլ տվողն է, և ՛ արգելողը: Բայց մոր հնարավորություններն էլ սահմանափակ են, և նա չպետք է խուսափի ընդլայնված ընտանիքին դիմելուց, խորհուրդ հարցնելուց: Նա կարող է դիմել նման իրավիճակում հայտնված այլ մայրերի: Եվ շատ կարևոր է, որ մայրը կարողանա պահել դպրոց-ընտանիք երեխա կապը: Սա անհրաժեշտ եռանկյունի է տվյալ դեպքում: Մայրը չպետք է նաև խուսափի դիմել մասնագիտական օգնության՝ սոցիալական ծառայություններին, դեպք վարողներին և առողջապահական ու կրթական կառույցներին:

-Ի՞նչ պետք է անի պետությունը:

-Բոլոր տեսակի դրամական փոխանցումները պետք է դառնան ներդրումներ: Ձեր երկրի կառավարությունը պետք է ստեղծի աշխատատեղեր, որպեսզի մարդիկ ստիպված չգնան դուրս՝ աշխատելու, պետք է ստեղծի սոցիալական ծառայությունների ցանց՝ հասցեագրելով բոլոր խնդիրները, պետք է բարելավի իրավական դաշտը առողջապահական, սոցիալական ծառայությունների, կրթության և արդարադատության ոլորտներում և այս ոլորտների համագործակցությունը՝ միգրանտների ընտանիքների բազմակողմանի խնդիրները լուծելու համար: Պետությունը պետք է մեծացնի միգրացիայի պոտենցիալ օգուտները՝ միաժամանակ ապահովելով պաշտպանություն նրանց համար, ովքեր առավել խոցելի են: Սա նաև ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի ծրագրի հիմնական նպատակն է:


Այս հոդվածը պատրաստվել է Եվրոպական միության աջակցությամբ: Հրապարակման բովանդակության համար պատասխանատվություն է կրում միայն newmag-ը, և այն որևէ ձևով չի արտահայտում Եվրոպական միության տեսակետները:

Գրել կարծիք