#61 Բեռնար Վերբեր. Աստված հրաշալի սցենարիստ է

#61 Բեռնար Վերբեր. Աստված հրաշալի սցենարիստ է

Ֆրանսիական գրականության ամենապոպուլյար ու ամենավաճառվող գրողի՝ Բեռնար Վերբերի հետ newmag-ի բացառիկ հարցազրույցը` ժամանակակից կոմերցիոն գրականության, ագնոստիցիզմի, նեո-ֆաշիզմի և ՉԹՕ-ների մասին:

verbertexekanq

Բեռնար Վերբերին համարում են ֆրանսիական Պաուլո Կոելիո: Ոչ այնքան ոճի կամ գրական ժանրի իմաստով, որքան պոպուլյարության և վաճառված գրքերի քանակով: Նա ֆանտաստ գրող է, որի թեմաները ձգվում են միստիկայից մինչև փիլիսոփայություն, դետեկտիվից մինչև ֆանտաստիկա: Իրեն ներշնչած գրողների մասին խոսելիս թվարկում է երեք հիմնական անունները. «Այզեկ Ազիմովն ինձ ցույց տվեց գիտական ֆանտաստիկայի ինտելեկտը, Հերբերտ Ուելսը ցույց տվեց միստիկան, Ֆիլիպ Դիկը` ժանրի խելագարությունը և ֆանտաստիկայի փիլիսոփայությունը»:

Նրա ծնողները ռուս հրեաներ էին` կալվածատերեր, որոնք 1917-ին Ռուսաստանից Ֆրանսիա էին գաղթել` փախչելով հեղափոխությունից: Առաջին գրական քայլերը Բեռնարն արել է 7 տարեկանում` գրելով փոքրիկ էսսե: Վարժարանի վերջին տարում կոմիկսների սցենարներ է գրել դպրոցական «Ցնծություն» թերթի համար: Ու ավարտելով լիցեյը՝ 1978-ին սկսում է գրել «Մրջնանոցը»: Այդ ժամանակվանից Բեռնարը սովորություն է դարձնում յուրաքանչյուր օր՝ առավոտյան 8-ից մինչև կեսօր, 4 ժամ գրել` անկախ զբաղվածությունից: Վերբերը «Մրջնանոցը» գրում է 12 տարի:

Այդ ընթացքում Վերբերն ընդունվում է Թուլուզի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետ, կիսատ է թողնում այն, տեղափոխվում Փարիզ, այնտեղ սկսում ուսումնասիրել ժուռնալիստիկա: Ու հոդվածներ գրում տիեզերքի, բնության և անհետացող կենդանատեսակների մասին: Աֆրիկյան անհետացող մրջյունների տեսակի մասին հոդվածի համար էլ ստանում է հատուկ մրցանակ:

1990-ին որոշում է հրաժարվել 1463-էջանոց «Մրջնանոցը» տպագրելու մտքից, սակայն հանդիպում է հրատարակչի, որը համաձայնում է հրատարակել գիրքը, բայց պայմանով, որ այն կրճատվի ու դառնա 350 էջ: «Մրջնանոցը» վերջապես լույս է տեսնում 1991 թվականին, 1992-ին հրատարակվում է երկրորդ հատորը` «Մրջյունի օրը», իսկ երեք տարի անց` 1995-ին, գրախանութ է մտնում երրորդ հատորը` «Մրջյունների հեղափոխությունը»: Դրանից հետո Վերբերը ամեն տարի մեկ գիրք է գրում: Գրաքննադատները առաջին տասը տարիներին նրա մասին կա՛մ չէին արտահայտվում, կա՛մ իմիջիայլոց էին խոսում: Մինչդեռ նա շարունակում էր վաճառել գրքեր, որոնք թարգմանվում էին ավելի քան 40 լեզուներով:

3

Դուք շարունակո՞ւմ եք ամեն հոկտեմբերին մեկ գիրք լույս ընծայել, պահո՞ւմ եք հաճախականությունը:

– Ամեն հոկտեմբերին գիրք հրապարակելով՝ դու պահպանում ես քո պարբերականությունը: Ես կարծում եմ, որ երևակայությունը մկան է, որը պետք է անընդհատ մարզես: Մարաթոնի պես է: Իրական գրողը պետք է աշխատի ամեն օր` առավոտյան, կեսօրին կամ երեկոյան, բայց ամեն օր: Պրոֆեսիոնալ կյանքում պետք է պարբերականություն գտնես նույնիսկ երևակայության համար: Դու պետք է քո երևակայությանն ամեն օր ստիպես, որ քեզ նոր գաղափար ներշնչի:

Ներշնչանքը հնարավո՞ր է վարժեցնել:

– Այո՛: Բոլոր գրողները չէ, որ կհամաձայնեն, բայց ես հավատացած եմ, որ հնարավոր է մուսան վարժեցնել: Օրինակ` ամեն օր սկսում եմ՝ երազներս գրի առնելով. դա ներշնչանքի աղբյուր է: Ճանապարհորդելիս փորձում եմ շատ մարդկանց հանդիպել, զրուցել և նոր փորձ ձեռք բերել: Դա ամեն օր նույն բանը անելու և միօրինակությունը հաղթահարելու ուղի է: Ես ամեն օր նույնն բանն եմ անում. գրում եմ, հետևաբար միօրինակությունը պետք է կոտրեմ նոր գաղափարներով: Գրելը միօրինակ աշխատանքում ինքնատիպ գաղափար փնտրելն է ու ամեն օր դրա համար ներշնչանք փնտրելը:

Գրողներն այժմ «տառապում են», որ ընթերցողի համար հոգեհարազատ հերոսներ և թեմաներ գտնեն: Գուցե ոչ այնքան հոգեհարազատ, որքան հետաքրքիր, որ ուշադրություն գրավեն: Շատերը բողոքում են, որ ամեն ինչ արդեն գրվել է:

– Ոչ ամեն ինչ:

Համաձայն եմ, բայց հարցս այլ է: Ձեր կարծիքով, ի՞նչ բովանդակության կարիք ունեն ընթերցողները:

– Պետք է հասկանալ մարդկանց, իսկ սա դժվար գործ է: Սթիվեն Քինգը գրում է հոգեբանական դետեկտիվներ և փորձում է հասկանալ, թե ինչպես են մտածում մարդիկ: Դա շատ դժվար է. պետք է սիրես կամ հասկանաս հոգեբանություն, հոգեվերլուծական գիտելիք ունենաս, պետք է հանդիպես տարբեր տեսակի մարդկանց ու փորձես հասկանալ նրանց:

Իրական կյանքում կարող ես հանդիպել կնոջ և չհետաքրքրել նրան, որովհետև դա բարդ է: Իմ կարծիքով, բազմաթիվ հնաոճ զույգեր իրար հետ չեն շփվում. կարող են միասին երեխաներ ունենալ, խնամել, իրար սիրո խոստովանություն անել, բայց իրականում չիմանալ միմյանց տարրական հետաքրքրությունները:

Նույնը վերաբերում է ընթերցողին: Շատ դժվար է գտնել այն ներվը, որ կհետաքրքրի ընթերցողին: Սակայն պետք է անընդհատ կատարելագործվել: Նույնիսկ հիմա` այս հարցազրույցի ժամանակ, ես փորձում եմ Ձեզ հասկանալ: Ես հիմա խոսում եմ, բայց զուգահեռ մտածում եմ, թե ինչ եք ցանկանում ինձնից: Ես նայում եմ Ձեզ ու փորձում եմ գուշակել, թե Դուք ով եք: Դա գրողի գործն է, և եթե ես հասկանամ` Դուք ով եք, ես կարող եմ իմ այդ գյուտը տեղափոխել ստեղծագործություն, ստեղծել հերոս, որը գուցե հետաքրքրի իմ ընթերցողին: Որովհետև վերջնական նպատակը հերոսի ներքնաշխարհը ընթերցողին ներկայացնելն է:

4

Դուք անդամակցում եք Տարօրինակ փորձառությունների հետազոտական ինստիտուտին, որը զբաղվում է պարանորմալ երևույթների ու այլմոլորակայինների ուսումնասիրությամբ: Դուք հավատո՞ւմ եք Աստծուն:

– Չկա հստակ պատասխան` թեի՞ստ եմ, թե՞ աթեիստ: Կա երրորդ տարբերակը. ես ագնոստիկ եմ: Աթեիստներն ասում են, որ Աստված չկա, թեիստները հավատացյալներն են, հավատում են Աստծո գոյությանը: Ագնոստիկերն ասում են` ես չգիտեմ, ամեն ինչ հարաբերական է:

Ինձ որևէ գաղափար համակրելի չէ առանց գիտելիքի և ապացույցների: Ես չեմ ուզում որևէ մեկին համոզել, դարձի բերել, չեմ ցանկանում ճշմարտություն բացահայտել ու հայտարարել` տեսե՛ք, Աստծուն բացահայտեցի: Բայց ինձ համար ընդունելի են Աստծո գաղափարը, ռեինկարնացիայի թեզը, ուրվականների տեսությունը: Դա ուղի է աշխարհը հասկանալու համար: Ես փորձում եմ հասկանալ աշխարհը և իմ ընթերցողին ցույց տալ, թե ինչպես կարող են վերաբերվել այն երևույթներին, որոնք տեսնում են ամեն օր: Պարզապես այդ ամենին պետք է նայել նոր դիտանկյունից:

Ես միացել եմ պարանորմալ երևույթներն ուսումնասիրող խմբին, որովհետև նրանք իմ ընկերներն են, նրանք փորձում են ուսումնասիրել անտեսանելի աշխարհը: Բայց դա ամենևին չի նշանակում, որ ես էլ նրանց պես այդքան վստահ եմ այդ աշխարհի ու երևույթների գոյությանը:

Ես սիրում եմ լավ պատմություններ: Եթե ինձ պատմեք, որ այս կյանքից բացի՝ ունեցել եք մեկ այլ կյանք և այդ «այլ կյանքում» կին էիք, ես կընկալեմ այդ ամենը, քանի որ ինձ տալիս եք գաղափար ու երևակայելու առիթ: Դրա համար, օրինակ, ես հավանում եմ ռեինկարնացիայի գաղափարը, ինձ դուր է գալիս գաղափարը, որ Աստված գուցե կա: Իմ կարծիքով, Աստված հրաշալի սցենարիստ է, և գուցե իմ կյանքն էլ մի սցենար է: Ինձ դուր է գալիս Աստծո գաղափարը, բայց միմիայն գաղափարը: Իսկ Դուք հավատո՞ւմ եք Աստծուն:

Այո՛:

– Դուք կաթոլի՞կ եք:

Ո՛չ, ես Հայ առաքելական եկեղեցու հետևորդ եմ: Բայց եկեք Ձեր գրականության մասին խոսենք: Ձեր հերոսները ժամանակ առ ժամանակ հայտնվում են Ձեր մյուս գործերում: Օրինակ՝ Էդմոն Ուելսը՝ գլխավոր հերոս «Մրջնանոց» եռապատում վիպակում և առանձին գործում՝ «Հրեշտակների կայսրությունը» վիպակում: Միտումնավո՞ր եք անում դա:

– Այո՛: Իմ ընթերցողները նրան շատ էին հավանում, նրա մասին բազմաթիվ նամակներ եմ ստացել, այդ պատճառով էլ որոշեցի` եթե այդպես է, թող այս վիպակում էլ լինի:

Նա մշտական հերոս կդառնա՞ Ձեր գործերում:

– Չեմ կարծում. գուցե ժամանակ առ ժամանակ վերադառնամ նրան, բայց մշտական չի լինի: Իմ նոր գրքում, որը լույս կտեսնի այս հոկտեմբերին, Էդմոն Ուելսը չկա: Բայց նա գուցե մի օր հայտնվի. լավ կերպար է՝ տարիքով մարդ, որը շատ բան է հասկանում և ժպիտով ընդունում ու կատակում: Իմ կարծիքով, երբ շատ բան ես հասկանում, երբեմն մնում է միայն կատակել:

Ձեր գրքերը թարգմանվել են ավելի քան 40 լեզուներով, նաև անգլերեն: Բայց անգլերեն հրատարակվել է միայն «Մրջնանոցը»: Ինչո՞ւ: Ամերիկացիների համար այն «չափազանց ֆրանսիակա՞ն է»:

– Ամերիկացիներն ասում են` ամերիկյան չէ: Չեմ կարծում, որ կան ԱՄՆ-ում տպագրվող բազմաթիվ հեղինակներ:

Ի՞նչ է նշանակում՝ ամերիկյան չէ:

– Ամերիկյան գրահրատարակչական բիզնեսը շատ ուժեղ պաշտպանում է հայրենական հեղինակներին: Այդ պատճառով է, որ քիչ են ֆրանսիացի հեղինակները, որոնց թարգմանում են անգլերեն: Նրանք համարում են, որ բոլոր լավ հեղինակները ամերիկացիներ են, և օտարերկրացիների կարիք չունեն: Ես կարող եմ նրանց հասկանալ. ես կարդում եմ հավասարապես և´ ամերիկացի, և´ ֆրանսիացի հեղինակներին, բայց կարծում եմ, որ այդ մոտեցումը ճիշտ չէ: Ես կարծում եմ, որ բոլորս էլ մարդ ենք, և լավ ստեղծագործությունը կարող է ստեղծվել աշխարհի ցանկացած վայրում` Հայաստանում, Ֆրանսիայում, Չիլիում:

2

Գրեթե ցանկացած երկրում կա դասական գրականություն, և կան գրողներ ու ընթերցողներ, որոնք մերժում են կոմերցիոն հաջողության հասած ժամանակակից գրողներին, օրինակ՝ Պաուլո Կոելիոյին՝ ասելով, որ նրա վիպակները գրականություն չեն: Մի կողմից՝ իսկապես, Կոելիոն դյուրամարս է, թեթև է կարդալը, մյուս կողմից՝ նա ամենաճանաչված համաշխարհային գրողներից մեկն է, քանի որ ունի ունիվերսալ լեզու, որը հասկանում են աշխարհի տարբեր վայրերում: Ո՞ր կողմում եք Դուք այս բանավեճում:

– Ես Կոելիոյի կողմնակիցների կամ համակիրների շարքին ինձ կդասեի: Ռուսաստանում նույնիսկ ինձ ներկայացրել են որպես ֆրանսիացի Պաուլո Կոելիո: Պետք է բալանս լինի արտիստոկրատ, էլիտար գրականության և պոպուլյար գրականության միջև:

Ձեր գործերը ո՞ր խմբում են:

– Ես պոպուլյար գրականություն եմ ստեղծում: Ես գրում եմ բոլոր տարիքային խմբերի համար և հուսով եմ, որ դրանք կբռնեն նաև ժամանակի և աշխարհագրության քննությունը: Այդ պատճառով ուրախ եմ, որ այդքան լեզուներով թարգմանվել եմ, որովհետև փորձում եմ գտնել ունիվերսալ պատմություններ, որ կարող են հասկանալի լինել ցանկացած մշակույթի համար, և ես փորձում եմ գտնել թեմաներ, որ 100 տարի անց էլ դրանք հետաքրքիր լինեն:

Շատ ավելի դժվար է լինել պոպուլյար, քան էլիտար: Որովհետև էլիտար լինելու համար պետք է շատ բարդ բառապաշարով երկար նախադասություններ գրեք: Իրականում առաջին հայացքից է դժվար թվում, բայց դժվար չէ: Ընտրության խնդիր է: Երբ էլիտար գրականություն ես ստեղծում, կարող ես ասել` այն ամենը, ինչ անում եմ, այնքան էնիգմատիկ է, տիեզերական, որ դուք չեք կարող ըմբռնել: Բայց իրական դժվարությունն այն է, որ հասկանալի լինես բոլորի համար: Գլխավոր մարտահրավերն այն է, որ ստիպես կարդալ նրանց, ովքեր գիրք չեն կարդում ընդհանրապես: Ավելի ու ավելի շատ ընթերցողներ. ահա սա է կարևոր: Երբ մարդիկ ընթերցում են, նրանք ավելի խելացի են դառնում, նրանք սկսում են մտածել` հասարակությունը դարձնելով ավելի ժողովրդավար: Գիրքը աշխարհը փոխելու ուղին է:


newmag / շապիկ  #62 Նաստասյա Կինսկի. Երևանցի` 7 օրով


Դուք Ձեր բոլոր գրքերում հստակ պատկերացում եք ներկայացնում աշխարհի մասին և առաջ եք տանում գլոբալ իշխանության գաղափարը, որը պետք է հանդես գա որպես համաշխարհային ոստիկան ու նաև պարտադրի խիստ ծննդահսկողություն: Իրո՞ք այդպես է:

– Վաղուց այսքան ծանր զրույց չէի ունեցել: Տեսե՛ք. աշխարհը հարմոնիկ է, հարմոնիա նշանակում է հավասարակշռություն, դա էլ նշանակում է մարդկանց ու բնության ներդաշնակություն: Եթե մենք 10 միլիարդ ենք, ստիպված ենք աղտոտել օվկիանոսը, սպառել ամբողջ հանքերը, ոչնչացնել մյուս կենդանի էակներին: Սա մաքուր մաթեմատիկական հաշվարկ է, ոչ մի քաղաքականություն: Եթե ցանկանում ենք, այնուամենայնիվ, փրկել Երկիրը, պետք է դանդաղեցնենք արդյունաբերական աճը, գերբնակեցումը և հրաժարվենք սպառողական հոգեբանությունից: Պետք է կանգ առնել և մտածել: Ահա թե ինչ եմ ասում և առաջարկում. չգնանք դեպի անարխիկ հասարակարգ և չդառնանք 10 միլիարդ, որովհետև դա կոչնչացնի Երկիրը: Մենք պետք է սերունդներին փոխանցելու մոլորակ ունենանք:

Գիտե՞ք, գերբնակեցումը հատկապես սյուրռեալիստական է հնչում Հայաստանում, որտեղ, ճիշտ հակառակը, ներգաղթը և ծնելիությունը խրախուսելու խնդիր կա: Մինչդեռ, ասենք, Չինաստանում, ճիշտ հակառակը, մեկ երեխայից ավելի չեն թույլատրում:

– Այո՛, հենց այդ պատճառով էլ ես խոսում եմ հավասարակշռության մասին: Պետք է ազգերն ու պետությունները դիտարկել մեկ ամբողջության մեջ:

Մասամբ համաձայն եմ, որովհետև կա կարծիք, որ գերբնակեցումը չի կարող որևէ կերպ սպառնալիք դառնալ Երկիր մոլորակի գոյության համար: Ավելին, դա արևմտաեվրոպական քաղաքական դիսկուրսի արդարացումն է, որի դրսևորումներից մեկն էլ ազգայնականության աճն է, ընդ որում արդեն քաղաքական մակարդակով: Եվրամիության շատ երկրներում քաղաքական մանդատ են ստանում ծայրահեղ ազգայնական կուսակցությունները: Ո՞րն է Ձեր վերաբերմունքը դրան: Մի կողմից՝ հասկանալի է այս տրամադրությունների աճը, որովհետև Ֆրանսիայում կամ Գերմանիայում ավելի շատ են Արևել յան Աֆրիկայից ներգաղթյալները, քան բուն ֆրանսիացիներն ու գերմանացիները, բայց մյուս կողմից՝ այս քաղաքական օրակարգը հակասում է Եվրոպական ամենահիմնարար արժեքներին: Պետք է պաշտպանեք այն, ինչի վրա կառուցված է Եվրոպան, բայց հենց ներսում այդ նույն արժեհամակարգը արդեն փլուզում է երկիրը: Եվ այդ կուսակցությունների հաղթանակները, ի վերջո, ցույց են տալիս քաղաքացիների իրական վերաբերմունքը, որոնք պահանջում են….

– …դադարեցնել ներգաղթը: Պետությունը նման է օրգանիզմի: Ներգաղթը կյանքի տեսակ է, օրգանիզմում պետք է լինեն բակտերիաներ, որ մարսողություն տեղի ունենա, բայց եթե բակտերիաները շատ լինեն, կվտանգեն ամբողջ օրգանիզմը: Այդ իմաստով՝ պետությունը շատ փխրուն է, և եթե չափը անցնում ես, հենց ներգաղթի մասով, պետությունները կարող են «փչանալ»: Կդառնան բռնապետություններ: Մարի Լը Պենի և մյուս ազգայնականների հաղթանակը հենց այդ օրգանիզմի արձագանքն է: Երբ բակտերիաները շատանում են, պետք է մի պահ դադար տաս, մարսես, հետո նոր շարժվես առաջ: Ես նրա համախոհը չեմ, բայց կարծում եմ, որ պետք է դադարեցնել ներգաղթը Աֆրիկայից, որովհետև Ֆրանսիան տնտեսապես ի վիճակի չէ դա մարսել: Ես հակաֆաշիստ եմ, իմ ընտանիքը տառապել է Երկրորդ աշխարհամարտում, բայց, միևնույնն է, ներգաղթը խնդիր է: Գիտեք, որ Փարիզում կան թաղամասեր, ուր չի կարելի գնալ, որովհետև վտանգավոր է: Սա է իրականությունը:

1

Ինչո՞ւ գրողները չեն գրում քաղաքականության մասին: Մինչև հիմա լավագույն քաղաքական վեպը Օրվելի «1984»- ն է: Չեն գրում, որովհետև կարծում են, որ վտանգավո՞ր է, չի՞ վաճառվի, թե՞ որովհետև գրաքննություն կա:

– Կա ֆրանսիական քաղաքական գրականություն, բայց այդքան պոպուլյար չէ, որը, կարծում եմ, ավելի շատ անգլո-սաքսոնական ավանդույթ է: Հետո՝ նույնիսկ եթե ֆրանսիացի հեղինակը քաղաքական վեպ գրի, հրատարակիչը, այնուամենայնիվ, կնախընտրի դետեկտիվը կամ սիրավեպը: Հրատարակիչները ցանկանում են փող աշխատել, իսկ քաղաքական գրականությունը ռիսկային է: Նրանք համարում են, որ ընթերցողները տարեց մարդիկ են, որոնց դժվար հետաքրքրի ֆենթզին, ֆանտաստիկան կամ քաղաքական գրականությունը: Երբ ես առաջին վեպս հրատարակեցի, բոլորն ասում էին, որ դժվար վաճառվի, չի գտնի իր ընթերցողին, որովհետև դա գիտական ֆանտաստիկա է: Իսկ գիտական ֆանտաստիկան երիտասարդների համար է, որոնք չեն կարդում, միայն դիտում են: Ես ասում էի` ես երիտասարդ եմ, և ես գիրք կարդում եմ, հետևաբար կգտնվեն ինձ պես մարդիկ: Այդ ժամանակ ես ահավոր միայնակ էի, կարծես ծառ լինեի անապատում: Մյուս կողմից՝ ես շնորհակալ եմ ֆրանսիական համակարգին, որն այնքան էր ոչնչացրել ամեն ինչ, որ իմ գործը դարձավ միակն ու տեսանելին. այն եզակի էր: Ի դեպ, ես հաջողության հասա Չինաստանում, Ռուսաստանում հենց նույն պատճառով, որովհետև իրավիճակը նույնն է բազմաթիվ երկրներում:

Ես հավատացած եմ, որ գրականության համար կարևոր է բազմազանությունը, պետք է ընթերցողներ լինեն ոչ միայն թոշակառուները, որոնք համակարգչային խաղեր չեն նայում և ազատ ժամանակ ունեն ու միայն այդ պատճառով են կարդում, այլև երիտասարդները: Եվ պետք է լինի տարբեր տեսակի գրականություն, և ընթերցողը պիտի նաև ընտրության հնարավորություն ունենա:

Եվ վերջին հարցը: Վերջերս ընկերոջս հարցրի, թե ինչ է կարդում, ասաց՝ «Մոխրագույնի 50 երանգները»: Ես զարմացել էի. չէ՞ որ դա էրոտիկ, էժան գրականություն է, ավելի վատն է, քան նույնիսկ «Լեդի Չաթերլեյի սիրեկանը»: Ո՞րն է Ձեր վերաբերմունքը: Թվում է՝ կարդում են, բայց չէ՞ որ անորակ է:

– Ես համաձայն չեմ: Կարևոր է, որ կարդան: Ես ամեն ինչ կարդում եմ, ի դեպ: Այդ գիրքն էլ եմ կարդացել, «Հարի Փոթերն» էլ, «Մատանիների տիրակալն» էլ: Ինձ համար կարևոր է ռիտուալը. որ մարդը նստի, բացի գիրքը, հանդիպի տեքստին: Գուցե «Մոխրագույնի 50 երանգից» հետո Դուք կցանկանաք կարդալ «Լեդի Չաթերլեյի սիրեկանը», գուցե դրանից հետո` որևէ լուրջ բան: Էվոլյուցիան անխուսափելի է: Բայց սոսկալի է, եթե մարդը չի կարդում ընդհանրապես: Մենք հեռու ենք այն օրից, որ անուն դնեք կարդացողին: Հակառակը, ինձ համար կա գիրք և հեռուստատեսություն: Գրքե՛ր կարդացեք:

Գրել կարծիք