Լուսանկարիչներ, որոնք փոխել են աշխարհը

Լուսանկարիչներ, որոնք փոխել են աշխարհը

newmag-ը պատմում է Magnum ֆոտոգործակալության 11 լուսանկարիչների մասին, ովքեր, վտանգելով իրենց կյանքն ու առողջությունը, արել են լուսանկարներ, որոնք փոխել են աշխարհը:

Անրի Կարտյե-Բրեսսոն

Լուսանկարել, նշանակում է միավորել, «մեկ հարթության վրա դնել» բանականությունը, աչքերը և սիրտը: Դա կենսակերպ է:

Հենց Կարտյե-Բրեսսոնը, Ռոբերտ Կապոյի, Ջորջ Ռոջերի, Դեյվիդ Սեմյուելի և Ուիլյամ Վենդիվերտի հետ հիմնեցին Magnum Photos գործակալությունը: Այն կոնցեպցիա է, որը հսկայական ազդեցություն ունեցավ փողոցային և ռեպորտաժային լուսանկարչության վրա: Հենց դրա համար էլ Կարտյե-Բրեսսոնին հաճախ անվանում են ժամանակակից ֆոտոլրագրության հայրը:

Washington Post-ին 1957թ. տված հարցազրույցներից մեկում «որոշիչ ակնթարթ»-ին նա այսպիսի բացատրություն տվեց. «Լուսանկարը նկար չէ: Վայրկյանի ատեղծագործական բաժինն է. երբ անում ես լուսանկարը, պետք է տեսնել այն կոմպոզիցիան, որն առաջարկում է ձեզ կյանքը, և ենթագիտակցաբար զգալ, թե երբ պետք է չխկացնել փակաղակը : Ահա դա է պահը: Եթե դուք այն բաց եք թողել, ուրեմն վերջ, նա գնաց»:


Ռոբերտ Կապա

Եթե ձեր լուսանկարերն այնքան էլ լավը չեն, ուրեմն դուք քիչ եք մոտ գնացել:

Magnum Photos-ի համահիմնադիրներից է: Նա հիմնովին փոխեց պատերազմական ֆոտոլրագրությունը` կանոններից սկսած մինչև  պատկերացումները: Մեկընդմիշտ: Նրա ամենանշանակալի ձեռքբերումը եղավ 1944թ. հուլիսի չորսին Նորմանդիայի Օմահա ափին ամերիկյան դեսանտի նկարահանումը:

Ցավոք, 106 լուսանկարներից պահպանվել են միայն 11-ը, սակայն դա էլ բավական էր, որ ամբողաջական պատկերացում կազմվեր «D օրվա» մասին: Հենց այս լուսանկարներից է ոգեշնչվել Սթիվեն Սփլիբերգը, երբ աշխատում էր «Փրկել շարքային Ռայանին» ֆիլմի վրա:


Սթիվ ՄաքՔարի

Աշխատանքի մեջ ինձ համար կարևոր են անհատական` առանձին լուսանկերը: Ես ֆոտոպատմություններ նկարում եմ հանձնարարությամբ, և իհարկե, այդ լուսանկարները պետք է դասավորել ճիշտ հերթականությամբ: Բայց ինձ համար ամենագլխավորն այն է, որ այդ կադրերից յուրաքանչյուրը կարելի է ընդունել որպես առանձին լուսանկար: Յուրաքանչյուրն ունի իր տեղը, իր էմոցիաները:

ՄաքՔարին հայտնի է, որպես National Geographic-ի և առհասարակ աշխարհում ամենահայտնի լուսանկարի հեղինակ: Նրա «Աֆղանացի աղջիկը» արտացոլում է Պակիստանում գտնվող փախստականների ճամբարում ապրող մի աղջկա: Անունը Շարբաթ Գուլա (լուսանկարն արվել է 1984թ.):

Այս պատմությունն ունի նաև շարունակություն: Մի քանի տարի անց ՄաքՔարին փնտրեց և գտավ Շարբաթին, և National Geographic-ը հիմնեց բարեգործական հիմնադրամ, որն օգնելու էր աֆղանացի աղջիկներին կրթվել: Հետագայում այն վերանվանվեց «Աֆղանացի երեխաների հիմնադրամ», որն օգնում էր կրթվել ոչ միայն աղջիկներին այլև տղաներին:


Ֆիլիպ Ջոնս Գրիֆֆիտս

Հեռատեսությունը պահպանելը շատ կարևոր է լրագրողի համար: Բարդ իրավիճակում ձեզ պետք է և լինել իրադարձության կենտրոնում, և մեկ քայլ հետ դնել, որպեսզի պահպանեք սառնասրտությունը և շարունակել աշխատել չհուսահատվելով:

Գրիֆիտսի` Վիետնամական պատերազմի ժամանակ արված լուսանկարները ներկայացնում են պատերազմը վիետնամցիների տեսանկյունից:Այդ պատճառով ամերիկյան ամսագրերը հրաժարվում էին հրապարակել այդ լուսանկարները:

1971թ նա հրատարակեց Vietnam Inc գիրքը, որը ԱՄՆ-ում մեծ տարածում գտավ և ազդեց գործողությունների ընթացքի վրա: Գրիֆիտսը լուսանկարել է նաև պատերազմի հետևանքները, այդ թվում, ամերիկյան զորքերից այսպես կոչված «նարնջագույն ռեագենտ»-ի կիրառման պատճառով տուժած մարդկանց: Լուսանկարների այդ շարքը ավելի մեծ ուշադրություն գրավեց վտանգավոր հերբիցիդի հետևանքների վրա: Մեծ արձագանք գտան նաև այն մարդկանց պատմությունները, որոնց տառապանքները հետին պլան էին մղվել պատերազմի մասշտաբայնության պատճառով:


Ֆիլիպ Հալսման

Մարդկանց մեծամասնությունը ճնշվում է նկարահանման ժամանակ: Լույս, ֆոտոխցիկ, սարքավորումներ: Այդ ամենն անօգուտ է, եթե լուսանկարիչը չի կարողանում ստիպել նրանց դեն նետել դիմակը, գոնե մի պահ, որպեսզի հասցնեն ֆիքսել անկեղծ, բնական, ոչնչով չաղավաղված անհատականությունը և իսկական խառնվածքը:

Ժամանակին Հալսմանը Սալվադոր Դալիի հետ համատեղ ստեղծել է սյուրռեալիստական պատկերների մեծ շարք, որոնք անգամ հիմա չեն կորցրել իրենց նորարարությունը: 1941թ. նա լուսանկարեց Ալբերտ Էյնշտեյնին, որը դարձավ նրա ամենահայտնի լուսանկարներից մեկը: 1966թ. Այդ լուսանկարն ընտրեցին որպես նոր նամականիշի պատկեր:


Ուիլյամ Յուջին Սմիթ

Լուսանկարը լավագույն դեպքում խոսում է ցածր ձայնով, սակայն հաճախ մեկ լուսանկարը կամ ֆոտոշարքը կարող են ձեզ ստիպել ինչ-որ բան գիտակցել:

Ուիլյամ Յուջին Սմիթը պատերազմական լուսանկարչության առաջնեկներից էր: Նա հայտնի է Երկրորդ աշխարհամարտի կադրերով` արված հիանալի ռեալիզմի զգացողությամբ: Սմիթը հրաժարվում էր դեմ գնալ պրոֆեսիոնալ ստանդարտներին` հօգուտ դիտողների զգացմունքների: Հենց նա է լուսանկարել Մաինմատայի համաճարակը Ճապոնիայում` սնդիկից թունավորում: Այն արտանետում էր ջրի մեջ Chisso կորպորացիան: Նրա` «Տոմոկո Ուեմուրան լոգարանում» (1971) լուսանկարը ամբողջ աշխարհի ուշադրությունը սևեռեց դեպի Միանմատայի հիվանդությունը:

Սմիթին փորձեցին խանգարել հրապարակել լուսանկարները: Chisso կորպորացիան վարձեց յակուձայի: Ճապոնական մաֆիայի գլխակերները հարձակվեցին և ու ծեծեցին Սմիթին, բայց դա նրան չկանգնեցրեց: Ուլիյամ Սմիթի թողած ժառանգությունը շարունակում է ապրել շնորհիվ նրա հիշատակի հիմնադրամի, որի նպատակն է տարածել հումանիստական լուսանկարչությունը:


Դենիս Սթոք

Արվեստը կյանքի այս կամ այն տեսանկյունի, ասպեկտի հստակ  մարմնավորումն է: Ես հիանալի հնարավորություն եմ ունեցել տեսնել կյանքի մի մասը ֆոտոխցիկի օբյեկտիվից: Դրա շնորհիվ իմ ճամփորդությունները դարձան լուսավորության ճանապարհ:

Սթոքը բազմաթիվ հոլիվուդյան աստղերի է լուսանկարել, այդ թվում Ջեյմս Դինին և Օդրի Հեպբերնին: Հենց նրան է պատկանում Դինի ամենահայտնի լուսանկարը, որը դարձավ ամենաշատ տպագրվող լուսանկարը հետապատերազմյան ԱՄՆ-ի պատմության մեջ:


Մարտին Պար

Լուսանկարչության մեջ ինձ դուր է գալիս իրականության մտացածին լինելը: Ես վերցնում եմ իրական երևույթներ հասարակության մեջ և փոփոխում եմ դրանք:

Դոկումենտալ լուսանկարչության մեջ Պարը յուրովի մոտեցում էր ցուցաբերում: Նա պատկերում էր ժամանակակակից կյանքը համարձակ ռեալիզմով և նուրբ հումորով: Նրան անվանում էին մեր դարաշրջանի տարեգիրը: Պարրի աշխատանքները կտրուկ տարբերվում են Magnum-ի մնացած լուսանկարիչների աշխատանքներից:


Յոզեֆ Կուդելկա

Առավելագույնը` ահա թե ինչ է ինձ միշտ հետաքրքրել:

Երբ Կուդելկան 1968թ-ին վերադարձավ Պրահա, ռումինական գնչուներին լուսանկարելուց հետո խորհրդային զորքերը մտան Չեխոսլովակիայի մայրաքաղաք: Կուդելկան լուսանկարեց այդ իրադարձությունները, այնուհետև ժապավենները գաղտնի ուղարկեց Magnum-ի խմբագրություն: Լուսավավերագրերը հրապարակվեցին Sunday Times-ում, բայց հեղինակին չնշեցին, իր և իր ընտանիքի անվտանգության համար:

Այդ աշխատանքները միջազգային ուշադրությունը սևեռեցին Արևելյան Եվրոպայում տեղի ունեցող իրադարձություներին:


Ստյուարտ Ֆրանկլին

Ես սիրում եմ լուսանկարել: Հենց այդպես, ուղղակի:

Ստյուարտ Ֆրանկլինը հայտնի է Տյանանմենի հրապարակում արած իր լուսանկարով: 1989-ի զինվորական շքերթի ժամանակ մի անհայտ և անզեն մարդ կանգնել էր հրապարակի մեջտեղում` ուղիղ տանկերի շարասյան առջև և թույլ չէր տալիս առաջ շարժվել: Ֆրանկլինը այն չորս լուսանկարիչներից մեկն էր, ով կարողացավ ֆիքսել այդ պահը և ում լուսանկարները տպվեցին:

Նրա պանորամային լուսանկարը, ի տարբերություն մյուսների, ցույց է տալիս ամբողջ ընդգրկուն տեսարանը: Ժապավենը նավով գաղտնի դուրս էին հանել Չինաստանից` թեյի տուփի մեջ: Լուսանկարը հրապարկվել էր Time և Life ամսագրերում, և World Press Photo մրցանակաբաշխության ժամանակ արժանացավ գլխավոր մրցանակին:


Ջորջ Ռոջեր

Դուք պետք է ազգակցական կապ զգաք ձեր և այն ամենի միջև, ինչ լուսանկարում եք: Դուք պետք է այդ ամենի մասը կազմեք, միևնույն ժամանակ հեռու մնաք այդ ամենից` հետևեք կողքից, որպեսզի օբյեկտիվորեն նայեք: Դա նույնն է, ինչ որպես հանդիսատես նայեք այն պիեսը, որն անգիր գիտեք:

Ռոջեռը հայտնի է Երկրորդ աշխարհամարտի վերջին Բերգեն-Բելզեն համակենտրոնացման ճամբարում արված իր լուսանկարներով: Այդ լուսանկարները սահմռկեցուցիչ ազդեցություն թողեցին և առաջին անգամ ցույց տվեցին համակենտրոնացման ճամբարների ամբողջ իրականությունը: Երկու տարի անց նա դարձավ Magnum Photos- ի համահիմնադիր:

Գրել կարծիք