«ՇԱՐՄ»-ի 1/4 ոսկեդարը. Անկախության շարմոթերապիան

«ՇԱՐՄ»-ի 1/4 ոսկեդարը. Անկախության շարմոթերապիան

Նա ժամանակին եղել է Հայաստանի հումորային դեմքը։ Նրա կողքին հղկվում է երգիծանքի ճաշակը, գծվում է սարկազմի սահմանը, հայտնվում է անեկդոտիկ վիճակը։ Նա կատակում է ամենայն լրջությամբ: Եվ դա անում է մեծ շարմով։

Դժվար է պատկերացնել, որ «ՇԱՐՄ»-ն արդեն 25 տարեկան է: Անկախ նրանից` երբևէ մասնակցել կամ հետևել եք ՈՒՀԱին, թե ոչ, գիտեք, թե ինչ է նշանակում ՇԱՐՄ հապավումը (թեև կարծում եմ ավելի դժվար է գտնել նրանց, ովքեր չգիտեն), թե ոչ, ընկերությունը դարձել է նորանկախ Հայաստանի մշակութային ֆենոմեն: «ՇԱՐՄ»-ը կարողանացավ պիոներ լինել միանգամից մի քանի ոլորտներում: ՇԱՐՄականները (այսօր նրանք ոչ միայն ու ոչ այնքան 90-ականների ՈՒՀԱ ակումբի տղաներն են, որքան հենց պրոդյուսերական ընկերության աշխատակիցները) պնդում են, որ իրենք միայն մեկ մասնագիտական ձեռագիր ունեն. «ՇԱՐՄ»-ն ամեն ինչ անում է որակով և լավ: Իհարկե, դա չի նշանակում, որ ընկերությունը չի ունեցել դժվար ժամանակներ և չի ունեցել ձախողված նախագծեր: Ուղղակի այստեղ նույնիսկ սխալը համարում են ձեռքբերում. չէ՞ որ դա փորձ է, որից կարելի է սովորել: 25 տարի անց էլ «ՇԱՐՄ»-ն ալիքի վրա է: Ավելին, ընկերության վերջին նախագիծը հաստատեց նրա դիրքը. «ՇԱՐՄ»-ը գլխավոր խաղացող է հայկական կինոինդուստրիայում: «ՇԱՐՄ»-ի «Կյանք ու կռիվ» ֆիլմը ընկերության ռեզյումեում նոր էջ է բացում: Ընկերությունը նախկինում նկարահանում էր կոմերցիոն ֆիլմեր, կոմեդիաներ, հիմա ապացուցեց, որ կարող է ներկայացնել լուրջ ֆիլմ` ծանր թեմաներով, հուզիչ սցենարով, նոր դերասաններով: «ՇԱՐՄ»-ի գլխավոր տնօրեն Կարեն Ղազարյանի հետ մեր զրույցը ընկերության հոբելյանի առիթով է:

Արտակ ԱլեքսանյանՁեզ համար ո՞րն է ամենանշանակալից նախագիծն այս 25 տարիների ընթացքում:

Կարեն ՂազարյանԵս դժվարանում եմ ասել, թե որն է մեր ամենանշանակալից կամ ֆլագման նախագիծը: Ընկերությունը տարբեր տարիների աշխատանքներ է իրականացրել ամենատարբեր բնագավառներում: Եթե վերցնենք սկզբնական փուլը, «Մեր բակը» նախագիծն է: Այն կարծես մեր մեկնարկը լիներ, որը մեզ տարավ դեպի տարբեր ուղղություններ: «Մեր բակը» այն նախագիծն է, որից, ճիշտն ասած, չէինք էլ սպասում այդպիսի արձագանք: Բայց պարզվեց, որ այն, ինչ անում ենք, ավելի շատ է մեր նախատեսածից:

Ա. Ա. –  1997-ին, երբ պատրաստվում էր ֆիլմը, չկա՞ր կանխազգացում, որ հիթ է դառնալու` ավելի պոպուլյար ու զանգվածային, քան պարզապես հումորային հեռուստաֆիլմը:

Կ. Ղ. – Այս կամ այն նախագիծն անելիս երբեք չենք մտածել, թե ինչ է լինելու. հումո՞ր կթելադրի, թե՞ ապրելակերպ: Պարզապես այն, ինչ արել ենք, միշտ արել ենք սրտանց:

Ա. Ա.  – «Մեր Բակը» կոմերցիո՞ն նախագիծ էր:

Կ. Ղ.-  Ո՛չ, կոմերցիոն չէր: Եթե նույնիսկ մեզ մոտ կոմերցիոն նպատակով ինչ-որ գաղափար է ծնվում, հետո` աշխատանքի ընթացքում, կոմերցիան գնում է երկրորդ պլան, և առաջին պլան է գալիս գաղափարը: Մենք սկսեցինք խոսել 97-ի մասին, բայց 93 թվականին՝ ամենածանր տարում, երբ Հայաստանում ամեն ինչ շատ դժվար էր, «ՇԱՐՄ»-ը շոու անցկացրեց Հայաստանում: Ռուսաստանից բերեցինք տասնյակ աստղերի, որոնց մասին մտածում էին, թե Հայաստան չեն գա: Այդ ժամանակ էլ կոմերցիա չկար: Ավելին, շոուի ամբողջ հասույթը տարանք սոցապնախարարություն, որ փոխանցեն անապահով և զոհված ազատամարտիկների ընտանիքներին: Երբ շենքից դուրս եկանք, գրպաններումս նույնիսկ սիգարետի փող չկար:

Ա. Ա.- Դուք մեղքի զգացում ունե՞ք այն վնասի համար, որը տվեց  «Մեր բակը»: Հասկանալի է, որ հնարավոր չէր հաշվարկել վնասը, բայց այն եղավ: Խոսքը գրոտեսկը և ժարգոնը էկրան հանելու մասին է: Պարզ է, որ ծաղրում էիք այդ գրոտեսկն ու ժարգոնը, բայց դրանք ավելի հիմնավոր արմատավորվեցին մեր կյանքում: Հայկոյի «Ես լավ տղա եմ» երգն ու պահվածքը ներկայացված էր հումորով, բայց հետո պարզվեց, որ ամբողջ Երևանը «Լաաավ տղա է»: «Մեր բակը» քննադատելիս  շատ հաճախ ասում են, որ «ՇԱՐՄ»-ը պոպուլյար է դարձրել կամ մեյնսթրիմ է բերել մարգինալներին:

Կ. Ղ. – Իհարկե, պատասխանատվության զգացում կա, որովհետև դու անում ես այն, ինչ անում ես: Ոնց է դա ընկալվում` այլ հարց է: Ու բոլորովին այլ է, թե դա ինչպես է արտացոլվում հասարակության մեջ: Բայց նույն կերպ պատասխանատվություն պետք է զգա յուրաքանչյուրը` ես, Դուք և մյուսները: Ոչ պակաս գրոտեսկային կերպարներ այսօր մեր կողքին են, քայլում են փողոցով, աշխատում են, բիզնես են անում և երիտասարդների համար օրինակ են դառնում:

Ա. Ա. – Ձեզ համար զարմանալի՞ էր այդ ռեակցիան:

Կ. Ղ. – Զարմանալի էր, իհարկե, զարմանալի էր: Բայց երբ վերլուծում ես, տեսնում ես որոշակի օրինաչափություն: Երբ ներկայացնում ես գրոտեսկային ինչ-որ կերպար ու ցույց ես տալիս, որ էսպես ապրել չի կարելի, նրա կողքին պետք է լինի մեկ այլ հերոս, որը ցույց կտա, թե ոնց է պետք ապրել, որպեսզի մարդը կարողանա կողմնորոշվել: Ցավոք սրտի, երկրորդ հերոսի մասով մեզ մոտ վակուում է: Օրինակելի հերոս չկար «Մեր բակում»: Եվ չկա մինչև հիմա: Ընդհանրապես հերոս դաստիարակելու առումով Հայաստանում չկա գաղափարախոսություն: Խորհրդային միության ժամանակ կային հերոսներ` Զոյա Կոսմոդեմյանսկայա, Պավել Կորչագին, որոնց կերպարների վրա երեխաներին դաստիարակում էին: Այսօր մենք ոչ մի բան չունենք, ցավոք սրտի:

Ա. Ա.- Հարցազրուցից առաջ ես ընթերցում էի «ՇԱՐՄ»-ի կայքը, որտեղ ներկայացված է աշխատանքների ամբողջ պորտֆոլիոն: Չկա արվեստի մի ոլորտ, որի ներկայացուցիչների հետ աշխատած չլինեք: Իսկ ո՞ւմ հետ չեք աշխատի սկզբունքորեն: Կա՞ մարդու ինչ-որ տեսակ, կա՞ն մարդիկ, որոնց հետ երբեք չեք համագործակցի` թեկուզ 1 մլն դոլարի համար:  

Կ. Ղ.- Մենք չենք աշխատի այն մարդկանց հետ, ովքեր ասելիք չունեն:

Ա. Ա.- Եթե նույնիսկ անտաղանդ են, բայց փող ունեն:

Կ. Ղ.- Եթե անտաղանդ են, չենք աշխատի: Եթե նույնիսկ մի քիչ հնարավորություն ունեն մի բան անելու, մենք կստանանք դա:

Ա. Ա.- Վլադ Ստաշևսկին երկու պրոդյուսերների գրազի արդյունքում ստեղծվեց: Գրազ են եկել. «Այս տղան ձայն չունի, ոչինչ չունի, բայց կդառնա», մյուսն էլ ասել է` «Չի դառնա»: Ձեզ մոտ կա՞ այդ երևույթը, որ կարող եք ինչ-որ մեկին ստեղծել ոչնչից և հասցնել բարձունքի:

Կ. Ղ.- Նայած ինչ ես ուզում ստանալ: Եթե ուզում ես ստանալ միանգամյա արդյունք, կարող ես քարից էլ այդ արդյունքը ստանալ: Բայց ինչքան էլ հմուտ պրոդյուսեր լինես, անտաղանդ մարդուց արժեք ստեղծել չես կարողանա: Դու կարող ես կոմերցիոն շատ սիրուն նախագիծ անել, խաբել մարդկանց: Գան, տեսնեն սիրուն շոու` լույսեր, ձայներ, բեքվոկալներ, որոնք կերգեն երգչի փոխարեն, բայց ավելին չես կարողանա անել: Կարող ես շատ սիրուն ցուցահանդես անել, հետաքրքիր ձևավորված, լուսավորված, հետաքրքիր երաժշտությամբ, սիրուն մուտքով. մարդիկ մտնեն, մի կես ժամ ման գան, դուրս գան` «wow» ասելով: Բայց որոշ ժամանակ կանցնի, մարդիկ կնայեն պատին կախած նկարին, և նկարը ոչինչ չի ասի: Անտուրաժը կարող է ազդել, բայց նկարը` ոչ: Խաբելը միշտ էլ կա. կարող ես գեղեցիկ ձևավորել, փաթեթավորել ու մատուցել: Կհիանաս առաջին հայացքից, գուցե կառնես, բայց հետո այն քեզ պիտանի չի լինի:

Ա. Ա.- Դուք 25 տարի նոն-ստոպ աշխատում եք: «ՇԱՐՄ»-ի տղաները միլիոնատեր դարձա՞ն:

Կ. Ղ.- Նայած ինչ նկատի ունեք` միլիոնատեր ասելով:

Ա. Ա.- Դոլարային հաշիվը բանկում:

Կ. Ղ.- Ո՛չ, ո՛չ: Հեռավոր միլիոնատեր չենք նույնիսկ:

Ա. Ա.- «Նոր հայերը»  հայտարարագրված միլիոնատերեր են: Եթե մնայիք Մոսկվայում, գուցե նրանց պես միլիոնատեր դառնայիք: Երբևէ մտածե՞լ եք այս մասին:

Կ. Ղ.- Ոչ թե մտածում էինք, այլ վստահ էինք: Մի քանի անգամ խոսել ենք էլ այդ մասին: Վստահ ենք, որ այդպես էլ կլիներ: Որովհետև մեր ՈՒՀԱ-ի թիմի տղերքից շատերը մնացին տարբեր երկրներում և մեծ հաջողությունների հասան ֆինանսական առումով: Մենք էլ մեր հնարավորությունների վրա վստահ էինք, հաստատ մենք էլ հաջողությունների կհասնեինք: Բայց մենք չէինք լինի մենք:

Ա. Ա.- Ռուբեն Ջաղինյանը մի անգամ ասել է, որ Հայաստանում մնալը սկզբունքային հարց  էր: Ինչո՞ւ:

Կ. Ղ.- Այո՛, սկզբունքային է, որովհետև սա մեր տունն է: Կան մարդիկ, որոնք պարզապես վաճառում են հայրական տունը և գնում են՝ ուրիշ տեղ ապրելու: Կան մարդիկ, որոնք, ամեն ինչ ունենալով, պահում են փոքրիկ, հին հայրական տունը, փայփայում են, նույնիսկ չեն նորոգում, որովհետև այն իրենց պատմությունն է, ու չեն ուզում իրենց պատմությունից շեղվել, կտրվել: Մենք չենք ուզում պոկվել մեր արմատներից, մեր պատմությունից: Եթե մենք չլինենք այստեղ, մեզ նման մարդիկ էլ չմնան ու չաշխատեն մեր հանրապետությունում, վաղն ի՞նչ է լինելու մեր երկրի հետ: Վաղը մեր երեխաները կհարցնեն` ի՞նչ եղավ մեր Հայաստանի հետ. մեր երեխաներին ի՞նչ պատասխան պետք է տանք:

Ա. Ա.- «ՇԱՐՄ»-ի տղաները դարձան պրոդյուսերնե՞ր, սցենարիստնե՞ր: «ՇԱՐՄ»-ն ի՞նչ մասնագիտությունների մարդկանց միավորում է. հիմնադիրների մասին է խոսքը:

Կ. Ղ.- Մենք զբաղվել ենք ամեն ինչով: ՈՒՀԱ-ն այդպիսի բան է. ունիվերսալ է: Դու և՛ պրոդյուսեր ես, և՛ բեմի դերասան, և՛ սցենարիստ: Եթե այդ ամեն ինչը չմիացվի մի կոլեկտիվի մեջ, չես կարողանա հաղթել: Բայց տարիների ընթացքում, երբ մեծանում ես, մասնագիտանում ես: Մենք բոլորս դարձանք պրոդյուսերներ: Երբ միաժամանակ երեք ֆիլմ էր նկարվում, հեռուստատեսային ծրագիր, գովազդային հոլովակներ ու հյուրախաղեր էին, մենք չէինք կարողանում միաժամանակ ամեն ինչով զբաղվել: Եվ կամաց-կամաց դարձանք պրոդյուսեր կամ արվեստի մենեջեր:

Ա. Ա.- Վերջին 25 տարում «ՇԱՐՄ»-ը մեզ մատուցում էր այն, թե ինչի վրա է պետք ծիծաղել: «Մեր բակը 1»-ից հետո  տեսնում ենք հեռուստաֆիլմի  էվոլյուցիան. եկան երկրորդը, երրորդը, հետո եկան հեռուստաներկայացումները, ի վերջո՝ կինոկատակերգությունները: Հումորի մակարդակն աստիճանաբար իջնում է: Դա ինչի՞ հետևանքն է: Դուք նայում էիք հասարակությանը և հասկանում էիք, որ չկա՞ այն շերտը, որը կհասկանար ինտելեկտուալ հումորը: Թե՞ փոխվեցին սցենարիստները, եկան ավելի մակերեսային կամ ավելի իրավիճակային հումորիստները: Թե՞ դուք էիք  որոշում, որ ինտելեկտուալ հումորի ժամանակներն անցել են, հիմա պետք է տափակ բաներ նկարենք, որ ծիծաղեն: 

Կ. Ղ.- Չէ՛, երբեք այդպիսի բան չենք մտածել: Պարզապես, եթե հիմա համեմատենք «Poker.am»-ն ու «Մեր բակը»… Իրականում «Մեր բակը» սքեչ է, կինո չէ:

Ա. Ա.- Խոսքը հումորի որակի մասին է:

Կ. Ղ.- Այն հումորը, որի մասին խոսում ենք, գեղարվեստական կինոյում տեղ չունի: Իրավիճակային հումոր է, և չի կարելի ասել, որ դա անորակ հումոր է: Այն իր ժանրի մեջ է. գռեհկություն չունի, որոշակի չափանիշներով է կառուցված: «Մեր բակի» հումորը սքեչային է: Ավելի խորը, գեղարվեստական կինոյի հումոր չէ: Մյուս կողմից՝ իհարկե, հումորը փոխվում է, որովհետև փոխվում է կյանքի ռիթմը, մարդկանց վերաբերմունքը կյանքի հանդեպ: Փոխվում են մարդիկ: Շատ դժվար է խորիմաստ կամ բազմաշերտ հումոր տալ այսօրվա այն երիտասարդին, որը գիրք չի կարդում, աշխարհայացք չունի: Եթե մենք նայում ենք ՈՒՀԱ-ն, տեսնում ենք, որ 90-ականների սկզբի և այժմյան հումորը շատ տարբեր են: Կյանքը փոխվել է, դրանից էլ փոխվում է հումորը:

Ա. Ա.- «Մեր բակը» «ՇԱՐՄ»-ի ֆլագմանն էր, որը դարձավ հիթ` բեսթսելեր: Ճի՞շտ էր «Մեր բակը» սերիալ նկարելը:  Շատերը «ՇԱՐՄ»-ին մեղադրում են «Մեր բակը» ապրանքանիշն անողոք շահագործելու համար:

Կ. Ղ.- Յուրաքանչյուրն ունի իր կարծիքը: Ես այսպես կասեմ. «Մեր բակը» սերիալը հաջողված նախագիծ չէր, բայց ոչ էլ այնքան խայտառակ, որ արժի դրա համար խնդիրներ փնտրել: Նախագիծ էր, որը մեր մտքով անցավ` արեցինք: Վատ չի եղել, ահավոր չի եղել, բայց ոչ էլ մի հիանալի բան եղավ և ճիշտ զարգացում ունեցավ: Պրոդյուսինգն այնպիսի բան է, արվեստն այնպիսի բան է, որ հնարավոր է՝ մի բան ստացվի, մի բան չստացվի: Կարևորը` ինքդ քեզ չխաբես, քեզ հետ ազնիվ լինես և ասես, որ այս բանը ստացվել է, սա` ոչ:

Ա. Ա.- «ՇԱՐՄ»-ի տղաները մոտավորապես տասը տարի ունեին հանրային իմունիտետ. նրանց ոչ ոք չէր քննադատում: Ոչ թե այն պատճառով, որ քննադատելու բան չկար, այլ որովհետև կար ժողովրդական սիրո մի մակարդակ, որից այն կողմ հրապարակային քննադատությունը կարող է լինել շատ մանր: Բայց մի օր հասարակությունը որոշեց  անողոք հարձակվել ձեզ վրա: 2002 թվականն էր: «ՇԱՐՄ»-ը մասնակցում էր հեռուստակապուղիների մրցույթին: Հիմա, հետադարձ հայացք նետելով, ի՞նչ եք կարծում. այն, ինչ որոշել էիք անել, արժե՞ր նրան, որ հասարակության մի հատվածին լարեցիք ձեր դեմ:

Կ. Ղ.- Ամեն ինչ պետք է նայել ժամանակի մեջ: Այո՛, սկզբում ասում էին` ի՜նչ են անում, ի՜նչ սխալ բան են անում: Բայց մյուս կողմից՝ մենք քաջ գիտակցում էինք, որ եթե մի բան փակվելու է, ուրեմն փակվելու է: «ՇԱՐՄ»-ը լիներ, թե մեկ այլ կազմակերպություն, խնդիրը լուծվելու էր: Եվ մենք մտածեցինք` մեզ ոչ ոք երբեք հեռուստաալիք չի տվել: Մենք ամեն ինչ ստեղծել ենք տարիների ընթացքում ինքներս մեզնով, մեր անունով, մեր աշխատանքով: Երբ լավ բան ես անում, քեզ տեսնում են, գնահատում են և ուզում են հնարավորություն տալ մի քիչ ավելին անել: Մինչդեռ ՈՒՀԱ-ի մյուս թիմերի հանդեպ պետական վերաբերմունքն այլ էր: Ադրբեջանի «Парни из Баку» թիմի անդամներըը, որոնք մեզ հետ խաղացին ու պարտվեցին, ինչեր ասես ստացան` շենքերից բռնած մինչև թատրոն, որտեղ աշխատում են: Մենք աշխատում ենք և ստեղծում ենք: Եվ երբ հնարավոր եղավ զբաղվել հեռուստատեսային գործունեությամբ, մենք որոշեցինք այդ տարածքը զբաղեցնել: Մտանք և ստեղծեցինք: Եվ այսօր ի՞նչ ունենք: Այսօր ունենք «Կենտրոն» հեռուստաընկերություն, որը վատ հեռուստաընկերություն չէ, ունի իր տեսքը, ունի իր լոգոտիպը, ունի իր անունը, ունի որոշակի ծրագրեր, որոնք մինչև այսօր հեռարձակվում են նույն հաղորդավարներով: Օրինակ` Պետրոս Ղազարյանի «Ուրվագիծը»: Գևորգ Ալթունյանն այնտեղ ծնվեց որպես հեռուստահաղորդավար: Այսինքն՝ մենք մտանք մի դաշտ, որը մեզ երբեք հասանելի չէր, հնարավորություն ստացանք և ստեղծեցինք մի բան, որը մինչև այսօր կա:

Ա. Ա.- Դուք ասում եք, որ պետական աջակցություն երբեք չեք ստացել, բայց  «ՇԱՐՄ»-ի հաջողությունների համար կարևոր է եղել նաև այն, որ դուք միշտ  իրագործել եք իշխանության գլխավոր միջոցառումները: Բոլոր թանկ նախագծերը դուք էիք իրականացնում:

Կ. Ղ.- Ոչ բոլորը, բայց շատ միջոցառումներ ենք արել: Եվ արել ենք, ոչ թե նրա համար, որ մենք լավն ենք, ու մեզ դա տվել են: Այլ որովհետև մեզ վստահել են, համոզված են եղել, որ մեծ միջոցառումը հաստատ չի ձախողվի: Այդ պատճառով էլ տվել են: Եթե ռիսկի գործոնը մեծ չէ, հավատացե՛ք՝ մեզ չեն էլ տալիս:

Ա. Ա.- ՇԱՐՄ-ը վերջին հինգ տարում կարողացավ մտնել մի շուկա, որը, ասում էին, Հայաստանոմ դատապարտված է: Խոսքը կինոարտադրության մասին է: Պետական մենաշնորհ ունեցող «Հայֆիլմից» հետո եկավ Ազգային կինոկենտրոնը, ու թվում  էր, թե հայկական կոմերցիոն կամ անկախ կինոն ուղղակի հնարավոր չէ զարգացնել: «ՇԱՐՄ»-ը ոչ միայն փոխեց դա, այլև  էկրան վերադարձրեց հայկական կինոյի հանդեպ սերը: Երբ դուք սկսում էիք դրանով զբաղվել, կա՞ր  այդ կարծրատիպը կոտրելու ցանկությունը: Որոշեցիք զբաղվել անհասանելի թվացող մի ոլորտով` ապացուցելու համար, որ դրանով կարելի է փո՞ղ  վաստակել: Ես հիշում եմ, որ ժամանակին Ազգային կինոկենտրոնն ասում էր՝ 1980-ականներին Հայաստանում նկարահանվել է տարեկան 25 ֆիլմ, սա մեր բարձրագույն կատարողական քանակն էր, որին մենք այլևս երբեք չենք հասնի: Բայց փորձն ապացուցեց ճիշտ հակառակը:

Կ. Ղ.- Ցանկացած բան, որը աշխարհում տեղի է ունենում, կարող է տեղի ունենալ նաև Հայաստանում: Մենք այլմոլորակային չենք: Այսինքն՝ եթե մեր հարևան երկում կամ այլ երկրներում կինոինդուստրիան զարգանում է, եթե մարդիկ գնում են կինոթատրոններ, եթե դա ժամանցի ձև է, ուրեմն մեզ մոտ էլ դա կարող է տեղի ունենալ: Ուղղակի պետք է այդ համակարգը ճիշտ ներդնել Հայաստանում: Այդ նույն մտածելակերպով մենք սկսեցինք ֆիլմերի մեջ մտնել, կինոարտադրության մեջ մտնել: Իհարկե, հասկանում ենք, որ Հայաստանն իր փոքր շուկայով հնարավորություն չունի կինոն դարձնել ինքնաֆինանսավորվող, բայց կան ճանապարհներ, որոնցով կարող ենք շարժվել: Պարզապես պետք է դրանով զբաղվել, պետք է կինոյի մենեջերներ լինեն, պետք է կինոն դարձնել արտադրություն: Այո՛, Հայաստանում ապրում է մոտ երեք միլիոն հայ, բայց չէ՞ որ աշխարհում մոտ 10 միլիոն հայ կա: Չէ՞ որ նույնիսկ միայն հայկական կինոն պիտի որ 10 միլիոն սպառող ունենա: Պարզապես պետք է գտնել ճանապարհը, որ այդ պրոդուկտը հասցնես այդ 10 միլիոնին: Այսօր, փառք Աստծո, տեխնոլոգիաներն այնպիսին են, որ կարող ես ցանկացած բան ցանկացած տեղ հասցնել: Պարզապես պետք է աշխատել այդ ուղղությամբ և ստեղծել պրոդուկտ, որը մարդիկ կուզեն նայել:

Ա. Ա.- «Коммерсант»-ի մշակութային քննադատ Աննա Նարինսկայան հետաքրքիր բան էր գրել: Մի ֆիլմի մասին ասում էր, որ այն ունի այնպիսի դինամիկա, որը ժամանակակից մարդը չի կարող իրեն թույլ տալ այն պարզ պատճառով, որ այժմ մենք մտել ենք հեռուստատեսային և վիզուալ արտադրության մի նոր փուլ, երբ ամբողջ աշխարհում, սկսած Միացյալ Նահանգներից, դոմինանտ են դառնում բազմամասանոց, գեղարվեստական, հեռուստատեսային ֆիլմերը: Օրինակ` «Գահերի խաղը», «Խաղաքարտե տնակը»: «ՇԱՐՄ»-ը կարծես այդ ոլորտում չկա, որքան ես տեղյակ եմ: Դուք 10-մասանոց, 6-մասանոց գեղարվեստական հեռուստատեսային ֆիլմեր չե՞ք նկարում:

Կ. Ղ.- Դա բարդ պրոցես է, շատ տեղ կա: Դա այն դաշտն է, որ կարող ես մտնել, անորակ բան անել, ու ամեն ինչ դրանով վերջանա: Մենք փորձեր ունենք: Նկարել ենք հեռուստասերիալ, որի մի սեզոնն անցած տարի դուրս եկավ՝ «Հատուկ բաժին»: Դետեկտիվ սերիալ է: Շուտով դուրս կգա երկրորդ սեզոնը, որը լավ արձագանքներ ունեցավ: Հոգեբանական, քրեական սերիալ է: Չգիտեմ` կստացվի՞ հետո շարունակել ուրիշ ուղղությունների մեջ:

Շուտով դուրս կգա «Կյանք ու կռիվ – 2»-ը. 25 տարի անց: Բազմասերիանոց չէ, բայց չորս սերիա է: Այն կտորները, որոնք չեն մտել ֆիլմի մեջ, կմտնեն սերիալի մեջ: Եվ կունենանք «Կյանք ու կռիվ» 4-մասանոց ֆիլմ: Այդպիսի փորձեր էլ ենք անում: Մենք փորձում ենք անընդհատ այդ շուկայի մեջ ինչ-որ բան անել: Եթե լավ փող դնես, լավ ռեժիսոր հրավիրես, լավ սցենարիստների հետ աշխատես, լավ հեռուստասերիալ կստանաս, բայց շատ թանկ:

Ա. Ա.- Ի՞նչ  եք անելու առաջիկա 25 տարում: Ըստ աշխատանքային օրենսգրքի, դրանք ձեր ստեղծագործական վերջին 25 տարիներն են: Դրանից հետո ձեր թոշակի տարիքն է գալիս: 

Կ. Ղ.- Հաջորդ 25 տարիները փորձելու ենք ավելի ինդուստրիալ դարձնել այն բնագավառը, որում աշխատում ենք: Օրինակ` կինոն: Զբաղվում էինք, կոպիտ ասած, սիրողական կերպով: Սիրել ենք կինոն, մի քիչ հասկացել ենք, տարբեր երկրներում շփվել ենք կինոն հասկացողների հետ և մտել ենք դրա մեջ. մի ֆիլմ, երկու ֆիլմ, երեք ֆիլմ: Այսօր հանգել ենք նրան, որ կինոինդուստրիա է պետք, ոչ թե մեկանգամյա օգտագործման ինչ-որ բան: Ի՞նչ պետք է թողենք մեր երեխաներին: Չգիտեմ` քանի տարի է տրված, բայց եթե տարիների ընթացքում հասկանում ես, որ չես կարողանա իդեալական երկիր ստեղծել, գոնե պետք է մեխանիզմներ ստեղծես, որ քո հետևից եկողները կարողանան այդ մեխանիզմներն օգտագործեն և այդ երկիրն ուժեղացնեն:

Ա. Ա.- Սրանից բխում է ամենակարևոր հարցը: Հայաստանի 25 տարվա պատմությունը ցույց  է տալիս, որ մենք ունեցել ենք հաջողակ պատմություններ, բայց դրանք ընդհատվել են մի շատ կարևոր, ինստիտուցիոնալ երևույթի բացակայության պատճառով. փոխարինողներ չկան: Դուք պատրաստո՞ւմ եք ձեզ փոխարինողների կամ ունե՞ք փոխարինողներ: «ՇԱՐՄ»-ում փոխվում են տնօրենները, գլխավոր տնօրենները, բայց դա ոնց որ ռոտացիայի պես լինի. դուք ձերոնցով եք: Առայժմ ներքև չի իջնում: Դուք տեսնո՞ւմ եք ձեզ փոխարինողների սերնդին:

Կ. Ղ.- Համաձայն չեմ ընդհանրապես ռոտացիայի առումով: «ՇԱՐՄ»-ն առաջին հերթին հենց մեր աշխատակիցներն են: Մենք միշտ մտածել ենք եկող սերնդի մասին: Դրա վառ օրինակը. մենք խաղացել ենք ՈՒՀԱ, մեզնից հետո եղել են «Նոր հայերը»: Նրանք իրենք իրենցով չեն ծնվել, կամ պատահական չեն եղել: Մենք կազմակերպել ենք դպրոցական լիգա, հետո արել ենք ուսանողական լիգա, հետո հավաքել ենք թիմ, սարքել ենք «Նոր հայեր», մի քանի անգամ մեզ հետ տարել ենք խաղերի, սովորեցրել ենք, հետո իրենք սկսել են ապրել իրենց առանձին կյանքով, և մենք շարունակել ենք: Հետո պատրաստել ենք «Армянский проект»-ը:

Հայաստանի հեռուստահաղորդավարների, քաղաքական գործիչների, բիզնեսմենների մեջ շատ են նրանք, ովքեր ծագումով «ՇԱՐՄ»-ից են կամ մեր կազմակերպած ՈՒՀԱ-ից են: «ՇԱՐՄ»-ից են սկսել իրենց առաջին քայլերը անել, հասել են մի մակարդակի, պոկվել են և գնացել. առանձին ապրում ու ստեղծագործում են: Ու շատ լավ է: Մենք ամեն տարի նոր երիտասարդների ենք բերում: Հենց ավարտվում են ուսանողական տարիները, ընտրում ենք մի քանի հոգու, սովորեցնում ենք ապրել, սովորեցնում ենք այն ամենը, ինչ մենք ենք սովորել մեր սխալների վրա:

Գրել կարծիք