#49. Կաաս-Պիաֆ. Ոչինչ չեմ ափսոսում

#49. Կաաս-Պիաֆ. Ոչինչ չեմ ափսոսում

Նա եկել էր Հայաստան Պիաֆ երգելու, բայց հայերը պահանջեցին Կաաս երգել. Պատրիսիա Կաասին Երևանն արգելեց թաքնվել Պիաֆի թիկունքում:

PatrisiaՀայ երկրպագուների հիացական հայացքների մեջ մադմուազելն իրեն նորից տեսավ աստղային փառքի գագաթին. «Համերգի սկզբում շատ լարված էի. նոր երկիր էր Հայաստանն ինձ համար, հանդիսատեսը՝ անծանոթ: Բայց երբ ասացի՝ իմ երգերից էլ եմ երգելու, ու տեսա՝ ինչ մեծ գոհունակությամբ դահլիճն արձագանքեց, ինքնավստահությունս միանգամից վերադարձավ»:

«Սև մռութ» հանքափորի աղջիկը բեմի վրա բանվորի պես էր աշխատում, նորելուկ աստղի պես պայքարում հանդիսատեսի համակրանքի համար: Միջազգային կարիերայի դափնիներից գահ չէր հյուսել ու բազմել վրան. ոչ առաջին թարմության համաշխարհային աստղերն են հաճախ այդպես անում բեմին հրաժեշտ տալը ձգձգելիս:

Քառասունութամյա Պատրիսիա Կաասի անունը հիմա Ֆրանսիայում «աֆիշի վերևում» չէ, ինչպես կասեր Ազնավուրը: Երգում է, թողարկում ալբոմներ, շրջագայում աշխարհով մեկ, բայց նրա նոր երգերը չեն «պայթեցնում» ռադիոյի ու հեռուստատեսության եթերը: Ֆրանսիացի հեռուստալրագրողներն էլ Կաասի անունը տալիս չգիտես ինչու նետում են. «Երգչուհի, որը մեծ ժողովրդականություն է վայելում, հատկապես Ռուսաստանում»:

unnamed (2)

Երգչուհին չի նեղսրտում. «Հիմա էլ Ֆրանսիայում բոլորը ճանաչում են ինձ: Գուցե ինձ քիչ են լսում: Նոր երգերս հազվադեպ են տարածվում ռադիոյով: Դե՛, ժամանակն անցնում է, նոր սերունդներ են գալիս: Նորմալ է, որ շարժ կա: Մեզ՝ արտիստներիս, դա հնարավորություն է տալիս տեղում չդոփել, զարգանալ, սովորել, հասկանալ: Նույնիսկ այն հոգեվիճակը, որ մտածում ես՝ օ՜, իմ մասին սկսել են քիչ խոսել…, այդ անհանգստությունն ու տխրությունն անգամ առաջ են մղում արտիստին»:

Նոր է հասկանում՝ ինչ էր ուզում ասել Ազնավուրն իրեն, երբ ինքը շատ երիտասարդ էր, իր երգերը` շատ մոդայիկ. «Եթե մոդայիկ չլինես, երբեք դուրս չես գա մոդայից»: «Շատ գեղեցիկ հաճոյախոսություն է. եթե շատ ես հետևում մոդային, մի օր մոդան անցնում է, դու էլ հետը: Մինչդեռ, մոդայի հետևից չընկելով, միշտ քո տեղն ես ունենում»,- իր «կարիերայի տևականությամբ» է հիանում Պատրիսիա Կաասը. «Ամենակարևորը մարդկանց հարգանքն է քո հանդեպ, որը պահպանվում է կարիերայիդ սկզբից ավելի քան 25 տարի անց: Նշանակում է՝ դու կաս, քեզ չես կորցրել, քո երգն ապրում է»:


newmag/ շապիկ  #63 Ջազում միայն լեգենդներն են


Կաասի երգերն ապրում են, բայց մեկ տարի առաջ նա ցանկացավ իր տառապանքների ու ուրախությունների մասին պատմել Պիաֆի անմահ երգերով. «Իմ ապրումներն եմ դնում այդ կատարումների մեջ՝ անշուշտ, օգտվելով նրա երգերից»:

unnamed (6)

– Բայց երբեմն կարծես հենց Պիաֆի ձայնով էլ երգում եք:

– Նպատակս նրան կապկելը չէ: Հնարավոր է՝ երգելիս, օրինակ՝ «Միլորդ»-ի ժամանակ, Պիաֆի կեցվածքն ընդունեմ, իր դիրքով կանգնեմ նրա կերպարն ընդգծելու համար: Նա ձեռքերով էր խոսում և երգում էր, ինչպես խոսում էր:

– Ամեն դեպքում, Կաասը խաղում է Պիաֆ՝ շփացած երեխայի նման հենց բեմում հանվել- հագնվելով:

– Շփացած երեխա՞… Գուցե: Հակասական հույզերի խառնարան է Պիաֆի կերպարը՝ ուրախություն, տխրություն, ցավ, հավատ… Մի պահ աղոթում եմ, մյուս պահին՝ հագնում մեծ ու զվարճալի կոշիկներ, որովհետև, այո՛, նաև զվարճալի կերպար է նա: Բեմի վրա յուրաքանչյուր գործողությամբ՝ հանվել- հագնվելով, անսպասելի որոշումներ կայացնելով, ուզում եմ ցույց տալ նրա հախուռն բնավորությունը:

unnamed (4)

Աշխարհում տասնվեց միլիոն սկավառակ վաճառած երգչուհին այս անգամ նոր ալբոմ թողարկելու փոխարեն որոշեց Պիաֆին թևանցուկ արած շրջել քառասուն երկրներում, քանի որ անհանգիստ է. «Բոլորին խժռել է անգլո-սաքսոնականը, ամենուր տարված են այդ մշակույթով»: Կաասը օգնության կանչեց աշխարհում ֆրանսիական շանսոնի լեգենդար դեսպանուհի Պիաֆին. սիրո լեզվով ստեղծված մշակույթը պետք է կուլ չգնա անգլո- սաքսոնականին:

– Երբ ուսանող էի, մեզ համար Դուք էլ ֆրանսիական երգի դեսպանուհի էիք: Ֆրանսերենի դասախոսները հանձնարարում էին անգիր անել Ձեր երգերի բառերը՝ մեր ֆրանսերեն արտասանությունը հղկելու համար:

– Զվարճալի է, որ իմ երգերի բառերից էիք օգտվում արտասանության համար (ժպտում է). ես Արևելքի աղջիկ եմ, մայրս գերմանուհի էր, և, անշուշտ, ակցենտ ունեի, ֆրանսերեն խոսելու բարդույթ:

unnamed (9)

Գերմանական արյուն ունեցող կարգապահ Կաասին և ծայրահեղությունների մեջ ընկնող Պիաֆին միավորում է միայն ծառայությունը ֆրանսիական մշակույթի «դիվանագիտական կորպուսում»: Ուրիշ ընդհանրություններ Պատրիսիան չի տեսնում. «Եթե ես նրա նման ամեն երեկո քեֆ անեմ, հաջորդ օրը չեմ կարողանա երգել»: Պիաֆի և իր միջև նմանություններ փնտրողներին Կաասը նկատել է տալիս. «Նրա երգացանկով բեմ եմ բարձրանում քառասունութ տարեկանում՝ այն տարիքում, երբ նա մահացավ»:

«Երգչուհի սգի մեջ». ութսունականների վերջին աշխարհն այսպես «հայտնագործեց» Կաասին: 1989-ին՝ առաջին հյուրախաղերից անմիջապես առաջ, քաղցկեղից մահացավ մայրը, և վիշտն ավելի խտացրեց երիտասարդ երգչուհու «ձայնի ստվերը»: «Անընդհատ վանում էի սուգը ինձնից, որովհետև քաջություն չունեի, ուժ չունեի այդ վիշտն ապրելու: Մորիցս հետո դատարկությունը փորձում էի լցնել այն սիրով, որ ստանում էի հանդիսատեսից: Ինձ պաշտպանված էի զգում նրանց մեջ»,– Պատրիսիայի աչքերը լցվում են կարոտով:

unnamed (8)

Մայրն առաջինը հավատաց Պատրիսիայի տաղանդին, երբ երգը նրա համար պարզապես խաղ էր: Հանքափորի ընտանիքում յոթ երեխա մեծացնող գերմանուհին երազում էր տաղանդավոր դստերը տեսնել աշխարհի ամենահեղինակավոր բեմերի վրա: Մոր անբուժելի հիվանդությունը Կաասին ստիպում էր ժամանակ չկորցնել. «Հիվանդությունն ի սկզբանե պայքարելու կամքով օժտեց ինձ: Երբ նոր էի սկսել երգել, երաժշտագետները քննադատում էին, թե ձայնս շատ հասուն է արտաքինիս համեմատ: Չէի հուսահատվում, պայքարում էի. պետք է հասցնեի ցույց տալ մորս, որ հաջողության եմ հասել: Նա պետք է հեռանալուց առաջ հպարտանար ինձնով: Երբեք չեմ մոռանա այն օրը, որ մայրիկիս ներկայությամբ մի անծանոթ կին ճանաչեց ինձ՝ որպես երգչուհու: Նրա դեմքից 10-15 վայրկյան ջնջվեց ցավը»:

kaas(7)

Կյանքի առաջին և ամենամեծ ողբերգությունից «սնվող» կամքի, սիրային արկածների ու տառապանքների, Աստծո պատժի մասին խոստովանությունները Կաասը հրապարակեց երեք տարի առաջ լույս տեսած «Իմ կյանքի ստվերը» առաջին ինքնակենսագրական գրքում:

Վաղուց էին հրատարակիչները նրանից ինքնակենսագրություն պահանջում, բայց միայն քառասունհինգ տարեկանում կարողացավ ինքն իրեն համոզել անկեղծանալ. «Չգիտեի՝ ինչ պետք է ասեմ այդ գրքով, ուր կհասցնեն ինձ պատմություններս, բայց որոշեցի սկսել: Գրքի հաջողությունը նախ և առաջ այն է, որ ինձ համար այն մի յուրատեսակ թերապիա դարձավ: Հայացք նետելով ինքս ինձ վրա՝ հասկացա, որ հայացքներս փոխվել են, բայց ես, մեկ է, ոչինչ չեմ սովորել իմ կյանքից: Երբ ավարտեցի գիրքը, ինքս ինձ ասացի՝ այլևս ոչինչ չունես ապացուցելու, դու լավ մարդ ես, բարի գործեր ես արել: Ինձ այնպիսի լավ խոսքեր ասացի, որ առաջ երբեք չէի ասում: «Իմ ձայնի ստվերը» գրքով ուզում էի նաև մարդկանց բացատրել, թե որտեղից են գալիս այն էմոցիաները, որ ես ունեի իմ կարիերայի սկզբում, երբ ընդամենը 22 տարեկան էի և կյանքի փորձ չունեի: Ուզում էի բացատրել՝ որն է իմ կոտրվածության, տխրության, համեստության պատճառը»:

kaas

Պատրիսիային ևս մեկ անգամ կոտրեց բժիշկների ախտորոշումը. «Այլևս չես կարող երեխա ունենալ»: Ինչո՞ւ. չէ՞ որ չի ծխում, չի խմում, թմրամոլ չէ… «Դատավճիռը» բողոքարկում է երգչուհին. «Չգիտեմ ինչու նորից պատժվեցի: Մեծ ցավ եմ զգում: Երեխա ունենա՞լ, թե՞ չունենալ՝ մարդն ինքն է որոշում, բայց երբ քեզ ասում են՝ դու ընտրություն չունես, արդեն վճռված է՝ երեխա չես ունենալու, ուժեղ հարված է դեմքիդ»:

– Երեխա որդեգրելու մասին մտածո՞ւմ եք:

– Երբ այդ սարսափելի լուրը լսեցի, մտածեցի՝ ուրիշ ձևեր էլ կան. հանդիպել մեկին, որը երեխաներ ունի, և զգալ մայր լինելու բերկրանքը: Կամ էլ երեխա որդեգրել: Այս պահին այնքան ուժգին չէ ցանկությունս, որ ասեմ՝ այո՛, այո՛, շատ եմ ուզում երեխա որդեգրել: Կյանքն ինձ սովորեցրել է, որ թունելի վերջում միշտ լույս կա: Պետք է գնալ դեպի լույսը:

– Ի դեպ, կայքերը գրում են. «Կաասը լքել է ամուրիների շուկան»:

– Ես միշտ ամուրի եմ ու միշտ միության մեջ (խորամանկ ժպտում է):

– Ոչինչ, ոչինչ չե՞ք ափսոսում, ինչպես երգում է Պիաֆը, ինչպես երգում եք Դուք:

– Այս կյանքում ամեն ինչը մեզ ինչ-որ բան է սովորեցնում՝ սերն ու հուսահատությունը, սերը՝ իր կատարյալ իմաստով, սերը ոչ միայն տղամարդու, այլև հանդիսատեսի, երկրի հանդեպ: Եվ ուրեմն ուժ մնացել է Պիաֆի պես ասելու` ոչինչ, ոչինչ չեմ ափսոսում…

unnamed (5)

Զրուցեց`  Արտակ Հերիքյանը

 

Գրել կարծիք