[ Արցախյան նոթեր ] Պատրաստվողը. մի հանցավոր մտադրության պատմություն

[ Արցախյան նոթեր ] Պատրաստվողը. մի հանցավոր մտադրության պատմություն

newmag-ը բացառիկ իրավունքով ներկայացնում է արցախցի ժամանակակից հեղինակ Սուրեն Սարումյանի պատմվածքը:

Ձայներ խոհանոցից

Երրորդ հարկի խոհանոցի լույսը մինչ ուշ գիշեր չէր հանգչում: Շենքի լույսերը մարում էին հուշիկ, գրեթե երբեք չխախտվող հաջորդականությամբ: Երրորդ հարկի խոհանոցի լույսը բարեհույս քաղաքացու պես ոչ առաջինն էր լինում, ոչ էլ վերջինը: Ամեն երեկո աննկատ անջատվում էր նախքան երկրորդ հարկի ուսուցչուհու բնակարանի ու մինչև հինգերորդ հարկի հաշվապահի մեկսենյականոցի լույսերի հանգչելը: Ակնհայտ էր, որ երրորդ հարկի բնակարանի տիրոջ կյանքում ինչ-որ լուրջ փոփոխություն էր տեղի ունեցել. վերջին մեկ ամսվա ընթացքում խոհանոցի լույսը մինչ ուշ գիշեր չէր անջատվում, իսկ հարևանները, աշխատանքի շտապող կամ աշխատանքից վերադարձող մարդու գորշ, մաշված կերպարանքը տեսնելիս, շշուկով բողոքում էին նրա խոհանոցից մինչ ուշ գիշեր տարածվող անհասկանալի ձայներից: Ձայնների մասին մարդու հետ փորձել էր խոսել նաև համատիրության նախագահը: Մարդը խեղճացած ժպիտով լսել էր նախագահին ու խոստացել, որ այսուհետ այդ հարցում առավել նրբանկատ է լինելու: Խոստումը կատարել էր օրումեջ, կարծել էր, թե մի օրվա լռությունը բավական է լինելու նախորդ օրվա աղմուկը հարևանների հիշողությունից ջնջելու համար: Դժգոհ շշուկները՝ սովորականից ծույլ-ծույլ, անշտապ, նորից հասել էին համքարության նախագահին: Պատկառազդու, լավ հնեցված կոնյակի տակառի չափ հաստափոր, ալեհեր նախագահը, զայրացած փնչացնելով, մարդուն դարանակալել էր թեք ընկած կտուրի եզրը շենքի կողին հենած կոշկակարի կրպակի մոտ:
Երբ ճեղքելով աղջամուղջի մեջ խտացող ստվերները՝ աշխատանքից տուն վերադարձող մարդը մոտեցել էր կրպակին, նախագահի ձեռքը մթության մեջ զոհին սպասող օձի պես կտրուկ մեկնվել ու բռնել էր նրա նիհար արմունկը: Մարդն անակնկալից գունատվել էր, աչքերն արագ-արագ թարթել էին՝ ասես շտապ օգնության մեքենայի տագնապախռով առկայծիչներ:
-Լսիր, հարևան, ժողովուրդը շատ է բողոքում, երեկոները մի՛ աղմկիր,-շենքն օղակած ծառերի հանդարտ խշշոցի մեջ հնչել էր նախագահի խռպոտ, լուրջ, ծանր խոսքը: Աղջամուղջի աննկատելիորեն ծփացող ստվերների մեջ մարդու դեմքը կարմրել էր ամոթից: Գլուխը կախել էր, արդարացել:
-Ձեռքս մի քիչ դրամ է ընկել, հազիվ հնարավորություն կա վերանորոգելու խոհանոցը, աշխատանքից էլ, տեսնում ես, թե երբ եմ վերադառնում,- մարդու վերջին բառերը՝ մեղմաձայն ու տրտում, ձուլվել էին ծառերի կարծես թե ուժեղացած խշշոցին:
-Հաաա, – ասես տեղահան արված տակառ՝ ճռռացել, երկար ծոր էր տվել նախագահը,- հասկանում եմ, բայց, ամեն դեպքում, քիչ աղմկիր: Մարդիկ են, բողոքում են:
Դժգոհ փնչացնելով՝ նախագահի տակառանման մարմինը դանդաղ գլորվել էր դեպի շենքի հետևում թանձրացող ու տաղավարից հնչող նարդու զառերի և դոմինոյի քարերի չրխկոցի մեջ անհետացող մթությունը: Մարդը տրտում ժպտացել էր իր ուրվագծերը դանդաղորեն մթությանը խառնող նախագահի կլոր գավակին ու գլուխը կախ գցած բարձրացել տուն:

Մի քանի շաբաթ առաջ. համակարգչի ձեռքբերումը

-Ինձ համակարգչով աշխատել կսովորեցնե՞ս,- ամաչելով, վեհերոտ ձայնով տրված հարցն անակնկալի բերեց համակագչի տեխնիկ-օպերատորին: Աղջիկը վարժվել էր, որ իրեն խնդրանքով դիմած աշխատակիցը հիմնարկում սովորաբար աննկատ ու լուռ է մնում՝ ասես հուսալի, տան մի անկյունում վաղուց դրված կահույք, որն օգտագործում են գրեթե բնազդաբար, ու որի բացակայությունը նկատում են միայն այն հնավաճառին հանձնելուց օրեր անց:
Մարդը նկատեց աղջկա զարմանքն ու ուրիշին անհանգստացնելն աններելի հանցագործություն համարողի փութկոտ պատրաստակամությամբ կանխեց հնարավոր հարցը;
-Ոչ, ոչ, քեզ շատ չեմ չարչարի, ընդամենը ցանկանում եմ համացանցում աշխատել սովորել, նյութեր նայել, անհրաժեշտը՝ տպել:
Մարդու միամիտ անպաշտպանությունը հուզեց աղջկան, ժպտաց կարեկցանքով:
-Հաճույքով կօգնեմ, ուզածդ շատ հասարակ բան է, իսկ ինչու որոշեցի՞ր հիվանդանալ համացանցով: Արտասահմանում հարազատներ ունե՞ս, ցանկանում ես շփվե՞լ «Սքայփով», -աղջկա հարցը մարդուն անհասկանալի թվաց. չգիտեր, թե ինչ է «Սքայփը»:
-Ոչ, ցանկանում եմ կահույք պատրաստել, լսել եմ, թե համացանցի միջոցով հնարավոր է սովորել ու նաև անհրաժեշտ գծագրերը ձեռք բերել:
Աղջկա ժպիտը լայնացավ ննջասենյակի կահույքի երկտեղանի անկողնի չափ:
-Իսկ համակարգիչ ունե՞ս:
-Դեռ ոչ, ապառիկի թղթերը երեկ հանձնել եմ, այսօր պիտի պատասխան տան: Ի՞նչ ես կարծում, կարո՞ղ է մերժեն,- վերջին հարցը տալիս՝ մարդը նկատելիորեն անհանգստացավ:
-Չէ, չեն մերժի,- վստահ պատասխանեց աղջիկը՝ ներքուստ զարմանալով մարդու հուզմունքի վրա,- եթե մերժեն էլ, փույթ չէ, մեկ այլ բանկում ապառիկդ կձևակերպես:
Ճաշից հետո աղջկա մոտ եկած մարդը անչափ լուրջ, հանդիսավոր տեսք էր ունեցել: Բանսիրական կրթությամբ աղջիկը մարդուն մի անվանի միջնադարյան ասպետի զինակիրի էր նմանեցրել: Փռթկացել էր՝ նրան պատկերացնելով կաշվե գոտիներով ու օղազրահով պարուրված, ձեռքի դյուրակիր համակարգչի գունագեղ տուփին էլ՝ սարքի հնարավորությունների մասին ճչացող գրությունների փոխարեն ՝ հավատարիմ, լռակյաց զինակիրի համեստ նշանաբանը:
Մի քանի օրվա ընթացքում մարդը սովորել էր համացանցում ինքնուրույն նավարկել: Աղջկան մանրամասնորեն հարցրել ու մաշված կազմով դպրոցական տետրի մեջ մանր ձեռագրով գրել էր իրեն հետաքրքրող տեղեկույթը տարբեր որոնման համակարգերի օգնությամբ գտնելու եղանակները:
«Գուգլ» բառը մշտապես արտասանել էր վերջին լ-ն ռուսի նման փափկացնելով: Աղջիկն ամեն անգամ անչար ծիծաղել էր: Մի քանի օր հետո մարդը, կարծես թե ամաչելով, հարցրել էր որոնման պատմությունը ջնջելու հնարավորության մասին: Աղջիկը զարմացել էր, տհաճությամբ մտածել էր, որ միայնակ ապրող մարդը կահույքի պատրաստման գաղտնիքներին զուգընթաց համացանցում երբեմն նաև պոռնկագրական նյութեր է որոնում, սակայն որոնման պատմությունը ջնջելու եղանակը ցույց էր տվել: Մարդը իր դպրոցական տետրում ավելացրել էր նաև այդ գրառումը ու ճաշից հետո որպես իր երախտագիտության և կարճատև դասընթացն ավարտված լինելու նշան աղջկա համար մի տուփ կոնֆետ էր բերել :

Սպանության գործիքները՝ նետաղեղ, թույն, պայթուցիկ

Նրանց սպանելիս պետք էր լինելու գործել անշշուկ՝ տան նկուղում գունդ-գունդ օղակված գյուրզայի պես: Մարդը համոզված էր՝ սպանելը հեշտ էր լինելու: Նախճիրը կատարվում էր ամեն օր: Ամեն օր դանակը մխրճվում էր նրանցից մեկի փորը, մի քանի անգամ պտտվում իր բռնակի շուրջը՝ կտրատելով աղիների անվերջ գալարները: Ամեն օր մատիտի սուր ծայրը մտնում էր նրանցից մեկի աչքն, ու բիբին անսպասելիորեն արագ մոտեցած գրաֆիտի սև կետը դառնում էր նրանց հերթական աշխարհի վրա նետված մի համատարած, հավերժական մթություն: Ամեն օր նրանցից մեկը կտոր-կտոր էր լինում, փշուր-փշուր ոսկորների, փերթ-փերթ մսի ու արյան ուրախ ցայտերի պտտահողմ դարձած՝ բարձրանում երկինք, երբ ինքը, լայնորեն ժպտալով զոհին, սեղմում էր պայթուցիկ սարքը գործարկող վահանակի կոճակը: Ամեն օր մի արևակեզ լողափում, արմավենինների ստվերներից բաժանվելով, նրանցից մեկի հետևից աննկատ մտնում էր ծով ու քաշելով ոտքից՝ ջրասույզ անում թպրտացող, անասելիորեն վախեցած ու զարմացած լողորդին: Նրանք, անտրտունջ, չհասկանալով գիտակցել կատարվածն, ամեն օր խեղդամահ էին արվում, մորթվում, գնդակահարվում, պայթեցվում, թունավորվում սրճարաններում և հրապարակներում, տանը՝ բազմոցին թիկնած ու թղթախաղի սեղանի մոտ, շքեղության մետաղական փայլով պսպղացող մեքենաներում և աշխատասենյակի լռության մեջ:
Ամեն օր կատարվող սպանությունների մեջ գեղագիտություն ու հերոսականություն կար, սպանության վայրի վրա ընկած լույսի շողերում՝ ինչ-որ գունաթափ ողբերգականություն: Ամեն օր նրանցից մեկին սպանելիս՝ ինքը Պրոմեթևս էր, Ֆրանկենշտեյն՝ վտիտ մարմնում բանտարկված խռովարար էություն: Իսկ իրականում գնդակահարելն ու դանակը որովայնը խոթելը երազանք էր, որ պիտի անկատար մնար: Աղմուկը, վերքերից առատորեն շատրվանող արյունը, կրակահերթերին հաջորդող ոստիկանական շչակների սուր ոռնոցն ու դեպքի վայրից քաղաքով մեկ տարածվող գործակալների անտեսանելի ալիքները մարդու թշնամիներն էին՝ անողոք որսաշներ, որոնք, ընկնելով հետքի վրա, անպայման իրենց սուր ժանիքները մխրճելու էին մարդու նիհար սրունքի մեջ:


Արցախյան նոթեր. Հուշերով լի քաղաքը


Սպանությունը պիտի կատարվեր որպես սրբազան ծես՝ պարուրված լռությամբ ու անթափանց գաղտնիքով: Ինքը սպանելիս երկյուղած ու խոնարհ էր լինելու. մարդը սպանելու համար Արարիչի աչքերին նայելու հանդգնություն էր պետք, մարդ սպանելու համար պետք էր լինելու անցնել մարդու սահմանները: Արարիչի աչքերին նայելիս՝ պատշաճ կլիներ օբսիդիանե դաշույն կամ ողջակեզի խարույկ կիրառել, սակայն զոհաքարի վրա ու ցախակույտի մեջ կայմի պես միայնակ վեր խոյացող սյանը կապված զոհի, թպրտացող, սեփական ամենակարողության ու հարատևության պատրանքից սարսափելիորեն արագ զրկված զոհի ու մարդու միջև այդ դեպքում հայտնվելու էր Օրենքը:
Ձերբակալվել չէր ուզում: Գիտեր, որ Օրենքի բանտային աշտարակներում անդադար գործող կոշտամանրիչը ջախջախելու, փոշի էր դարձնելու իր ոսկորները: Սպանությունը հետքեր չպիտի թողներ: Նոր գնված դյուրակիր համակարգչի օգնությամբ համացանցը փորփրելիս ՝ մարդը անձայն ու առանց ակնհայտ հանցանշանների սպանության բազմաթիվ տեսակներ էր հայտնաբերել: Որոշները դեն էր նետել միանգամից՝ կարճ՝ մեկնված ձեռքի կամ մի փոքր ավելի հեռավորություն պահանջող եղանակները վտանգավոր էին, որովհետև ենթադրում էին մարդու տեղի ու ժամանակի համաձայնեցում զոհի տեղի և ժամանակի հետ: Կողմնակի աչքերից խուսափելն այդ դեպքում գրեթե անհնար էր լինելու, անհնար էր լինելու նաև ազատվելը կոշտամանրիչի անընդհատ պտտվող գլաններից: Մարդու և զոհի միջև տարածական ու ժամանակային վիհ պիտի լիներ, որտեղ պիտի անհետանային նրան առնչվող բոլոր կասկածները:
Որևէ դանդաղ ներգործող թույն կիրառելը ժամանակային բաժանում ապահովում էր, սակայն վտանգավոր հեղուկի կաթիլները կամ մահաբեր փոշին լցնելու համար մարդը չար ոգու պես պիտի կռանար նրանցից մեկի բաժակի կամ ափսեի վրա: Նրանց սպանելու կատարյալ միջոց էր համարել նետաղեղը: Պրկված լարի միջոցով բարակ, փետրավոր նետին մահացու խոյանք հաղորդող վաղնջական գործիքը պիտի թույլ տար սպանել հեռվից: Առօրյա ժխորից առարկայացած, մի կարճ ակնթարթ օդի ձայնով սոսափած մահվանը հաջորդած խառնաշփոթը պիտի թույլ տար հանգիստ քանդել մի քանի մասից կազմված զենքն ու աննկատ հեռանալ: Վառարանը պիտի լիներ սպանության գործիքը մոխրացնող վերջակետը: Խողովակից քուլա-քուլա դուրս եկող հանցանշանի հետ պիտի հեռանար նաև մարդուն մաշող, նրան ոսկորների վրա քաշած կաշվե պարկ դարձրած ատելությունը:
Նետաղեղ պատրաստելու մանրամասն հրահանգը հայտնաբերել էր «YouTube»-ում՝ փաստաբան Եգորով անունով մի ռուս ինքնուս գյուտարարի կապուղու տեսանյութերը դիտելիս: Հմայված հետևել էր, թե ինչպես է տհաճ ձայնով փաստաբանը տնտեսական ապրանքների խանութից գնված մետաղապլաստե խողովակներից ահեղ մարտական զենք պատրաստում: Խոհանոցի վերանորոգումը մետաղապլաստե խողովակներ գնելու պատրվակ էր դարձել: Հետո մինչ ուշ գիշեր սկսել էր վառվել խոհանոցի լույսը: Հետո հարևաններին անհանգստացնող ձայների մասին խոսելու համար համատիրության նախագահը մարդուն դարանակալել էր թեք ընկած կտուրի եզրը շենքի կողին հենած կրպակի մոտ՝ աղջամուղջի ծփացող ստվերների մեջ թաքնված: Մարդը խոստացել էր չաղմկել ու բարձրացել էր տուն՝ մինչ ուշ գիշեր նետաղեղի ծայրերն ամրացնող վրադիրները սարքելու:

Գրել կարծիք