Newmag-ն ու Yeraz Projects-ը Արմենիա TV-ի եթերում ներկայացրեցին 5 նոր մանկական գիրք (տեսանյութ)

Newmag-ի մանկական գրքերից երեքը՝ Ջեֆ Քինիի «Վտվտիկի օրագիրը․ օրեր շնիկի հետ», Աննա Ստարոբինեցի «Խժռելու իրավունքը» և Մեգան Մակդոնալդի «Ջուդի Մուդին տրամ չունին» մի քանի մասանոց պատմություններ են, առաջին երկու գրքերը հայ փոքրիկ ընթերցողների սիրելի պատմությունների շարունակությունն են։

«Վտվտիկի օրագիրը» «Երազ» մատենաշարի հրատարակած առաջին մանկական գիրքն է։ Ինչպես ամբողջ աշխարհում, Հայաստանում էլ Գրեգի օրագիրը դարձել է բեսթսելլեր։ Առաջին գրքում գլխավոր հերոսը՝ Գրեգը, դպրոց է գնում, և տարիների ընթացքում ընթերցողները նրա հետ միասին մեծանում են։ Գրքային բլոգեր Կարինե Ամիրխանյանի խոսքով՝ գրքի հաջողության գաղտնիքներից մեկն այն է, որ Գրեգը կատարյալ հերոս չէ.

«Գրեգը սիրելի հերոս է դարձել, քանի որ նա իդեալական չէ։ Երեխաները կարդում են ու տեսնում, որ նա էլ իրենց պես հայտնվում է տարբեր արկածների մեջ, չարաճճի է, երբեմն սխալվում է։ Այսինքն՝ գրքի հերոսն իդեալական չէ, ինչպես բոլորս։ Բացի այդ, գիրքը շատ զվարճալի է, երեխաներն ընթերցանության ժամանակ անընդհատ ծիծաղում են»։

Կարինե Ամիրխանյանի համոզմամբ՝ գրքային բլոգերների հիմնական առաքելությունը վիրտուալ աշխարհում ապրող մարդկանց գիրքին մոտեցնելն է։ Ընթերցանությունը սիրելի զբաղմունք դարձնելու գործում կարևոր դերակատարներ են նաև ծնողները, մանկավարժները։

«Երազ» մատենաշարի ղեկավար Գոհար Մանուկյանը կարևորում է հատկապես ծնողի դերը. «Շատ կարևոր է ծնողների դերը։ Իհարկե, հեշտ է ասել՝ իմ երեխան չի սիրում կարդալ, բայց պետք է հասկանալ, որ ամենավտանգավորն այն է, որ գիրք չկարդացող երեխաները չեն կարողանում ձևակերպել իրենց մտքերը, չեն հասկանում խնդիրները, որոնք պետք է լուծեն։ Գիրքը ոչ միայն կրթում է, դարձնում գրագետ, այլ նաև փոխում է մտածողությունը»։

«Երազ» մատենաշարի ղեկավարն ասում է, որ Newmag-ը մանկական գրականության հետ հրատարակում է նաև ծնողներին հուզող հարցերին պատասխանող գրքեր՝ ծնողավարման ձեռնարկներ՝ երեխաներին քնեցնելու, տանը կարգապահություն սահմանելու և առօրյա դժվար իրավիճակներն առանց դրամայի հաղթահարելու մասին. «Ծնողավարման գրքերը մեծ պահանջարկ ունեն, քանի որ հայերեն մասնագիտական գրքերը քիչ են։ Նման գրականության դեպքում շատ կարևոր է ճիշտ ընտրությունը»։

«Երազը» արդեն 3 տարեկան է, և այս ընթացքում հրատարակել է մոտ 30 գիրք։ Մատենաշարի զարգացմանը զուգահեռ փոխվում ու ընդլայնվում է նաև գրքերի թեմատիկ շրջանակը։ Գրական ծրագրերի ղեկավար Անի Հակոբյանը պատմեց, որ հրատարակչությունը հետևում է մանկական գրականության միջազգային միտումներին և գրքերի ընտրության ժամանակ փորձում է ուշադրություն դարձնել նաև այն թեմաներին, որոնց մասին երեխաների ու ծնողների հետ խոսելը հեշտ չէ. 

«Եռամյա փորձաշրջանից հետո շարունակում ենք հարստացնել մեր գրքերի ցանկը։ Ես ու Գոհար Մանուկյանը մասնակցել ենք Բոլոնիայի մանկական գրքի փառատոնին, հետևում ենք այն տենդենցներին, որոնք կան ամբողջ աշխարհում։ Այս անգամ դիտարկել ենք գրքեր, որոնք շոշափում են թեմաներ, որոնք քիչ են քննարկվում մեր հասարակության մեջ․ նկատի ունեմ հոգեբանական թեմաներ՝ ընտանիքում բաժանման, հարազատի կորստի մասին։ Այս թեմաների շուրջ ծնողները, մանկավարժները հաճախ դժվարանում են խոսել»։

Այս մոտեցումն է նաև պատճառը, որ «Երազ» մատենաշարում կան և՛ զվարճալի, արկածային պատմություններ, և՛ ավելի բարդ ու զգայուն խնդիրներ շոշափող գրքեր։

Աննա Ստարոբինեցի «Գազան դետեկտիվ» գրքի երկրորդ մասում, որը կոչվում է «Խժռելու իրավունքը», ընթերցողներին սպասում է ավելի զվարճալի պատմություն․ այս անգամ գազանները հայտնվել են նոր խնդրի առաջ, որը պետք է միասին լուծեն։

Newmag-ի մուլտիմեդիա բովանդակության պատասխանատու Մանու Իրիցյանի խոսքով՝ գրքի ընտրությունից ու բովանդակությունից բացի, կարևոր է նաև այն, թե ինչպեսիսի գիրք էհրատարակչությունն առաջարկում ընթերցողին.

«Մեր գրքերի տառատեսակները, տառաչափը, թուղթը հաճելի են աչքին։ Բնականաբար, մարդու բնավորությունն ու նախասիրությունը կարևոր են, քանի որ միշտ եղել են կարդացող ու չկարդացող մարդիկ։ Այոդւամենյանիվ, պետք է մոտիվացնել, համոզել երեխաներին, այլապես մեծ մասը չեն կարդա, չեն հայտնվի գրականության ու գրքերի աշխարհում»։

Մանկական ու պատանեկան գրականության մեկ այլ կարևոր ուղղություն ֆենթզին է։ Newmag-ը շարունակում է նաև այս ժանրի հայտնի պատմությունները՝ ընթերցողին վերադարձնելով արդեն ծանոթ աշխարհներ։ Անաբել Սթեդմանի «Սկանդարը և ուրվական հեծյալը» բազմահատոր ֆենթզիի երկրորդ մասն է։ Գրքի թարգմանիչ Նարե Հարությունյանն ասում է, որ առաջին գրքում ընթերցողները բացահայտեցին Սկանդարի կախարդական աշխարհը, կղզին ու միեղջյուրներին, իսկ երկրորդ մասում այդ աշխարհի ավելի մութ ու վտանգավոր կողմերն են բացահայտվում. 

«Սկանդարի և նրա ընկերների համար սկսվում է ուսման երկրորդ տարին, սակայն կղզին հայտնվում է կործանման վտանգի առաջ, կա չարագուշակ մարգարեություն։ Երկրորդ գրքի առանձնահատկությունն այն է, որ Սկանդարի ու իր քրոջ մասին հետաքրքիր ծավալումներ կան»։

Թարգմանիչների համար ֆենթզի գրքերը հաճախ նաև լեզվական հետաքրքիր խնդիրներ են առաջացնում. «Սկանդարի» առաջին գրքում միեղջյուրների հորինված անունները հայաֆիկացվել էին՝ դառնալով միանգամայն նոր անուններ։ Երկրորդ մասում ևս ստեղծագործական նոր լուծումներ կան. օրինակ՝ տնօրեն Դորիան Մանինգեին երեխաներից մեկը տարբեր անուններով է դիմում՝ պահպանելով միայն անվան սկզբնատառերը։ Հայերեն տարբերակում թարգմանիչն ու խմբագիրը գտել են համարժեք բառեր՝ պահպանելով աշակերտական կշտամբանքի ու հումորի ոճը։ 

Գրքի խմբագիր Գնել Նալբանդյանի խոսքով՝ պատանեկան գրականության ամենագրավիչ ժանրերից մեկը հենց ֆենթզին է, քանի որ պատանիները հայտնվում են մի աշխարհում, որտեղ ի հայտ են գալիս նրանց բնավորության և՛ դրական, և՛ բացասական գծերը. «Բնականաբար, հաղթում է բարին, քանի որ սա հեքիաթային աշխարհ է։ Մարդկային բնավորության ամենաազնիվ գծերը՝ ինքնասիրությունը, ինքնազոհողությունը, ի հայտ են գալիս։ Պատմությունը պատանիներին կօգնի կոփել ու հղկել իրենց աշխարհընկալումը»։

«Երազ» մատենաշարի նոր գրքերից մեկը մանկական գրականության դասական սահմաններից դուրս է, այն մեծահասակների ու նոր սերնդի երկխոսությունն է. Ֆրեդրիկ Բաքմանի «Այն ամենն, ինչ որդիս պիտի իմանա աշխարհի մասին» գիրքը նամակ է, որտեղ հեղինակը դիմում է որդուն, բայց իրականում խոսում է ծնող լինելու վախերի, սխալների և աշխարհի մասին։

Գրքի թարգմանիչ Անուշ Մուրադյանի խոսքով՝ այստեղ շատ ծնողներ կճանաչեն իրենց զգացողություններն ու վախերը. «Նորաթուխ ծնողների նկատմամբ հասարակության ճնշումը շատ է․ սովորեցնում են, խորհուրդներ տալիս, ցույց տալիս սխալները։ Հեղինակը հենց սկզբից որդուն խոստովանում է, որ սխալներ շատ է արել, բայց այդպես ցույց է տալիս, որ ոչ մի ծնող կատարյալ չէ»։

Գրքի խմբագիր Արմեն Ամիրխանյանի խոսքով՝ Բաքմանի մյուս գործերի պես այս գիրքն էլ առանձնանում է հումորով, պարզ ու գեղեցիկ լեզվով, ինքնահեգնանքով և մեծ սիրով. «Որդուն գրած նամակի միջոցով հեղինակը խոսում է համամարդկային արժեքների, ժամանակակից աշխարհի մասին։ Արձակի լեզուն շատ թեթև, հաճելի ու պարզ է։ Եթե ծանր արձակում կան ենթաուղերձներ, իմաստներ, որոնք գուցե չհասկանաս, սա ուղիղ ու պարզ, գեղեցիկ լեզվով գրված տեքստ է։ Հեղինակն ամեն ինչ ասում է ուղիղ, հումորով ու գեղեցվիկ լեզվով»։

«Երազ» մատենաշարի նոր գրքերը տարբեր տարիքի ընթերցողների համար տարբեր պատմություններ են առաջարկում՝ ծիծաղելի ու արկածային, ֆենթզի և ծնողավարության մասին անկեղծ զրույցներ։ Նպատակը մեկն է՝ գրքի միոջոցով երկխոսություն սկսել ծնողների ու նրանց զավակների միջև, ընթերցանությունը երեխայի կյանքում դարձնել ոչ թե պարտականություն, այլ հետաքրքրություն, հաճույք ու աշխարհը հասկանալու միջոց։