Փեսան Ֆրանսիայից կամ «ալամեզոնը» Տանձուտում

Փեսան Ֆրանսիայից կամ «ալամեզոնը» Տանձուտում

Ինչպե՞ս է բարեկիրթ ընտանիքում ծնված, մեծացած և բարեկեցիկ երկրում կրթված երիտասարդը հարմարվում արմավիրցիների բարքերին, ավանդույթներին, կենսակերպին: Եվ ինչպե՞ս է աստիճանաբար վերափոխվում՝ փորձելով պահպանել դեմքը:

Քվենտինը Լիլում 21 տարի ապրել է սակավանդամ ընտանիքում: Տան միակ երեխան է եղել: Քվենտինի հայրն ու մայրը զբաղված են եղել աշխատանքով, չեն էլ նկատել, թե տղան ինչպես է մեծացել՝ կարոտելով ընտանեկան ջերմությանը: Լիլի համալսարանի երկրաբանության ֆակուլտետի մագիստրատուրայի ուսանողի կյանքում ամեն ինչ գլխիվայր փոխվել է 2013-ին, երբ այդ նույն համալսարանում հայտնվել է Հայաստանից եկած նոր ուսանողուհին: Արմինեն ու Քվենտինը այս տարի են ամուսնացել: Ֆրանսիացի երկրաբան փեսան սիրում է հայաստանյան ճամփորդություններից տուն վերադառնալ մի ուսապարկ երկնաքարով: Արմավիրի մարզի Տանձուտ գյուղում ապրող զոքանչի ու աներոջ համար դրանք անիմաստ քարակտորներ են: Այնինչ փեսան լուրջ բիզնես ծրագիր ունի. օնլայն գնումների հարթակում վաճառելու է տիեզերքից ուղիղ Հայաստանի գլխին թափվող ունիկալ երկնաքարերի հավաքածուն:

Գտնված ընտանիք

Մայրս անիմատոր է, հայրս` հնագետ: Ես ընտանիքի միակ երեխան եմ: Մենք այնքան էլ միասնական ընտանիք չենք: Ամեն մեկը` իր կյանքով: «Ընտանիք» բառի իրական իմաստը Հայաստանում եմ հասկացել, ընտանեկան ջերմություն Արմինեի ծնողներից եմ ստացել: Իսկական շոկ ապրեցի, երբ  ստիպված էի ծանոթանալ կնոջս բազմաթիվ ազգականների հետ:

Երբ ծնողներիս ասացի, որ ամուսնանում եմ հայ աղջկա հետ, նորմալ վերաբերվեցին: Հայրս միայն ասաց. «Հայաստա՞ն: Լավ է: Շատ լավ է: Այնտեղ բազմաթիվ եկեղեցիներկան»:

Չհարցրեց` ինչպես է ապագա կնոջս անունը, ինչով է զբաղվում կամ ինչ մարդ է: Նա Միջին Արևելքի մասնագետ է: Հայրս արդեն հասցրել է լինել Հայաստանի գրեթե բոլոր եկեղեցիներում:

 Տատիկի օղի

Կանտին, Կոնտեն, Կենտեն. Արմինեի տատիկը հաջողեցնում է ամեն անգամ մի նոր ձևով արտաբերել անունս: Զվարճալի է: Շատ եմ սիրում կնոջս տատիկի հետ օղի խմել: Նա ինձ խոստացել է` ամռանը միասին պետք է թթի օղի պատրաստենք: Գյուղի տան նկուղում ցույց է տվել սարքերը: Հիմա անհամբեր սպասում եմ այդ օրվան: Մինչև Հայաստան գալս կարծում էի, թե ֆրանսիական բրենդին ամենալավն է աշխարհում: Ֆրանսիայում այդ հարցում չարաչար սխալվում են: Կարծում եմ` յուրաքանչյուր մարդ աշխարհում գոնե մեկ անգամ պետք է փորձի հայկական օղի, կոնյակ կամ գինի:

 kventinՊոնչո քենի եվ մամուշիկ Զոքանչ

Արմինեն որոշել էր իր ընտանիքի հետ առաջին ծանոթության ժամանակ չար կատակ խաղալ գըլխիս: Ես շատ եմ կաշկանդվում առաջին անգամ մարդկանց հետ շփվելիս: Նրա փոքր քույրն էլ է ինձ պես ամաչկոտ: Արմինեն մինչև տուն մտնելը ասել էր, թե Հայաստանում սովորություն կա. Առաջին անգամ բարևելիս ասում են` պոնչո:

Անին դուռը բացեց, ես էլ ոգևորված թուշիկը կսմթեցի, ասացի. «Բարև՛, պոնչո՛»:

Մի քանի ամիս ո՛չ ես էի համարձակվում կնոջս քրոջ աչքերի մեջ նայել, ո՛չ էլ նա` իմ: Արմինեի չարաճճիությունը քրոջ ու իմ միջև անհարմար վիճակ ստեղծելով չավարտվեց: Ասել էր, թե իր մայրիկին տեսնելիս պետք է ասեմ` մամուշիկ: Արմինեի Հեռախոսի մեջ տեսել էի, որ համարը հենց այդ անվամբ է գրանցված: Վստահ էի, որ այս դեպքում չեմ սխալվի:

Զոքանչիս ու իմ առաջին ծանոթության մասին պատմությունը լռում է:

Իրականում շատ եմ սիրում նրան, մամուշիկ զոքանչս էլ՝ ինձ (հուսով եմ): Համեղ ուտեստներ է պատրաստում, ինձ էլ սովորեցրել է լավ սուրճ եփել:

 Տարազներով հարսանիք

Ես էլ, Արմինեն էլ բազմամարդ խնջույքներ չենք սիրում: Հարսանիք՝ որպես այդպիսին, չենք ունեցել: Նշանադրության արարողությունն ենք նշել: Վերջին պահին որոշեցինք հայկական տարազներով ներկայանալ հյուրերին: Իմ նախաձեռնությունն էր: Արմինեն շատ էր զարմացել: Գեղեցիկ արարողություն ստացվեց: Բոլորը հիացած էին: Ափսոս, Ֆրանսիայից միայն մի հյուր ունեինք: Մորեղբայրս էր եկել: Նա զարմացել էր, որ այստեղ կարող է առանց լեզուն իմանալու շփվել մարդկանց հետ: Հայացքների, ժեստերի լեզվով էր խոսում հյուրերի հետ: Շատ էր տպավորված հայերով: Մինչև հիմա Ֆրանսիայում փընտրում է այդպիսի մարդկանց:

Մի անգամ հայկական խնջույքում

Կնոջս զարմուհու հարսանիքին էինք հրավիրված: 200-ից ավելի հյուրեր կային: Սեղանների առատության մասին չեմ խոսում: Ինչպե՞ս կարելի է այդքան ուտել: Այդ օրը նաև իմ ծանոթությունը կայացավ Արմինեի բազում բարեկամների հետ: Բոլոր տղամարդիկ որոշել էին անձամբ մոտենալ օղու բաժակով, կենաց ասել ու խմել: 20-րդ բաժակով ծանոթությունից հետո չեմ հիշում, թե օրն ինչպես ավարտվեց:

 Խիստ ու հայավարի

Զգում եմ, որ քիչ-քիչ հայ տղամարդ եմ դառնում` մռայլադեմ ու խիստ: Կնոջս հոգու հետ խաղալու համար անգլերեն լեզվով հայկական ասույթներ եմ կարդում ու իրեն ասում:

Մի օր Արմինեին լուրջ տոնով հայտարարեցի. «Ոչխարի բուրդն ինչքան շատ ես ծեծում, այդքան փափուկ է լինում»:

Կամ էլ երբ Արմինեն հյուրասենյակն է մաքրում ու հայտնվում է հեռուստացույցի առաջ, ինչպես Արմինեի հայրիկը կասեր մամուշիկին, ոչ այնքան բարի տոնով բարկանում եմ. «Թափանցիկ չես»:

 «Ձմեղուկային» հայերեն

 Արմինեի զարմիկները 6-7 տարեկան տղաներ են: Նրանք են իմ հայերենի առաջին ուսուցիչները: Ուսուցման հետաքրքիր ձև են գտել: Օրինակ` մրգերի անունները սովորեցնելու համար ստիպում են ուտել դրանք:

Եթե մրգի անունը չէի հիշում, երեխաները պարտադրում էին ուտել: Այս ամռանը այնքան ձմերուկ եմ կերել, որ հիմա կվախենամ սխալվել, «ձմերուկ» բառը սխալ արտաբերել:

Այդպես 2 ժամում անգիր արեցի հայկական մրգերի անունները: Լավ է` գոնե միայն մրգային բառապաշարիս վրա էին փոքրիկները կենտրոնացել: Թե չէ սարսափով եմ մտածում` ուրիշ ինչ բառեր կարող էին այդ մեթոդով սովորեցնել ինձ:

Ընկույզի մուրաբա

Հայկական սեղանին ինձ ամենաշատը զարմացրել է ընկույզի մուրաբան: Ապշելի է` ինչպես կարելի էր ուտել կանաչ, դառը, յոդացված, խակ ընկույզից պատրաստած պահածոն:

Առաջին անգամ, երբ հյուրասիրեցին, վախեցա փորձել: Մտածում էի` կթունավորվեմ:

Հիմա, երբ գնում եմ Ֆրանսիա, հետս անպայման ընկույզի մուրաբա եմ տանում: Իսկական էկզոտիկա է:

Իսկական Հայաստանը

Սիրում եմ լուսանկարել Հայաստանի կենցաղը: Մարդկանց դիմապատկերը ստանալ: Շատ եկեղեցիների ու հայ աղջիկների լուսանկարներ ունեմ: Մտածում եմ մի օր ցուցահանդես կազմակերպել: Երևանը եվրոպական քաղաքի է նման: Բայց ես սիրում եմ գյուղերը: Հայկական գյուղերում է երկրի իրական պատկերը, այնտեղ են իրական մարդիկ: Մայրաքաղաքում երիտասարդները բար են գնում, փաբ ու համերգասրահ: Գյուղում աշխատում են օր ու գիշեր` ապրուստ հայթայթելու համար:


[ Եկա, տեսա, հավնեցա ]


Գեղեցիկ հայուհի

Հոբբիս լուսանկարչությունն է: Այստեղ շատ եմ նկարում փողոցում հանդիպող անծանոթների: Ֆոտոխցիկիս օբյեկտիվում հատկապես հայ աղջիկներն են: Ֆրանսիացի ընկերներս Հայաստանին վերաբերող առաջին հարցը տալիս են աղջիկների մասին: Գեղեցի՞կ են: Ասում եմ` էն էլ որքա՜ն: Ու անմիջապես ցույց եմ տալիս ապացույցը` հայ աղջիկների լուսանկարները: Շատերը խնդրում են հանդիպում կազմակերպել նրանց հետ: Հայուհիները եվրոպացիներին ձգում են: Նրանք մյուս ազգերի աղջիկներից տարբեր են ամեն ինչով` պահվածքով, մտածելակերպով, տեսքով:

 Երթուղային մարդկություն

Հայկական երթուղայինները մի ուրիշ մոլորակ են: Ես կանվանեի Մարդկություն: Ոչ մի եվրոպական երկրի տրանսպորտում չեմ տեսել այդքան շատ մարդկային վերաբերմունք: Նկատի ունեմ, թե ինչպես են հայկական նեղ, անհարմար երթուղայիններում մարդիկ հոգ տանում միմյանց մասին, տեղ տալիս կանանց, երեխաներին, ծերերին:

Առաջին անգամ, երբ երթուղային նստեցի, ստիպված էի մի կերպ կանգնելու տեղ գտնել, ձեռքիս էլ ուսապարկ ունեի, որի մեջ դրամապանակս էր, լուսանկարչական ապարատս, փաստաթղթերս: Ինչ-որ մեկը երթուղայինում առաջարկեց օգնել և պահել պայուսակս: Զարմացած նայեցի ու հրաժարվեցի տալ:

Իրականում վախեցա, որ միջից կգողանան իրերս, դրամապանակս: Ֆրանսիայում հենց այդպես էլ կլիներ, եթե որևէ ուղևորի մտքով հանկարծ անցներ օգնել անծանոթին պայուսակը պահել: Հետո հասկացա, որ Հայաստանում դա մեծ հաշվով բացառվում է: Մարդիկ պատրաստակամորեն ու անշահախընդիր օգնում են միմյանց: Ըստ իս` հայկական երթուղայինները մարդկայնություն խտացում են:

 Նուռ

Հորս հետ առաջին անգամ նուռ կերանք Մարոկկոյում: Ծառի տակից գտանք, մտածեցինք` երևի պետք է թողնել, որ չորանա: Հետո այդպես փայտացած կեղևը կոտրեցինք, փորձեցինք ուտել: Զզվելի համ ուներ: Դրանից երկար տարիներ անց, երբ Լիլում ծանոթացա Արմինեի հետ, և ընկերություն էինք անում, մի օր ասաց` արի գնանք՝ նուռ ուտելու: Սարսափած պատմեցի տարիներառաջվա «նռնային փորձս»: Բայց ապագա կինս վստահեցրեց, որ հայկական նուռն ուրիշ է: Հիմա հենց Արմինեի հետ վիճում ենք, նուռ եմ գնում ու առաջարկում միասին ուտել: Մեր նշանադրության արարողության սեղանի զարդն էլ նուռն էր` միասնության խորհրդանիշը:

Գրել կարծիք